Το Τάγμα των Στρατιωτικών Καλογέρων των Ρωμαίων της Ανατολής

 

 

 

Σχετική εικόνα

Του Γεώργιος Ε. Γεωργά , προπονητή ξιφασκίας, εκπαιδευτή της Πολεμικής αγωγής του Παμμάχου

Τον 21ο αιώνα είναι σαφές ότι η οπλοφορία, η οπλοχρησία και οι πολεμικές τέχνες απαγορεύονται για έναν Χριστιανό Ορθόδοξο Μοναχό. Αν όμως πάμε στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (της ανατολής)  έχουμε κάποιες πληροφορίες που όχι μόνο κάποιοι συγκεκριμένοι μοναχοί εκπαιδεύονταν στην πολεμική αγωγή και στις πολεμικές τέχνες, αλλά υπήρχαν και στρατιωτικά μοναστικά τάγματα, πολύ παλιότερα από τα μοναστικά στρατιωτικά τάγματα των Ρωμαίο-Καθολικών.

 

Τα τάγματα αυτά τα αναφέρει ο άγιος Ευστάθιος Θεσσαλονίκης  έζησε περίπου το 1115 – 1195/6 και Ρωμαίος λόγιος και κληρικός. Είχε καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη, και έγινε Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης περίπου το 1178. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για την ιστορία του αναφορικά με τη λεηλασία της Θεσσαλονίκης από τους Νορμανδούς το 1185 (στην οποία αιχμαλωτίστηκε προσωρινά),  αλλά και τα ερμηνευτικά σχόλιά του για τον Όμηρο.

 

Ο άγιος Ευστάθιος Θεσσαλονίκης μας δίνει αρκετές λεπτομέρειες για τον οπλισμό των στρατιωτικών καλογέρων. Επίσης αναφέρει ότι ήταν ιδιαίτερα χειροδύναμοι και τα βασικά τους όπλα ήταν οι κεφαλοθραύστες. Αναφέρει πως όταν συνέτριβαν τον εχθρό καυχιόνταν ότι ήταν γενναίοι και δυνατοί. Επίσης σχεδόν όλοι τους ήταν εκπληκτικοί τοξότες και όταν πετύχαινα τον εχθρό κάγχαζαν.

 

Οι στρατιωτικοί καλόγεροι  φορούσαν μαύρα ρούχα και ήταν ικανότατοι στην ιππική τέχνη τόσο πολύ που ο άγιος τους παρομοίαζε ως Κένταυρους. Αναφέρει ότι την ιππική τέχνη την μάθαιναν από νεαρή ηλικία και χρησιμοποιούσαν καθαρόαιμα άλογα, που κινούνταν γρήγορα και ήταν ανθεκτικά, έτσι ώστε να μετακινούνται γρήγορα και να καταδιώκουν ή να αποφεύγουν τον εχθρό.

Θυμίζουν λοιπόν το ελαφρύ ιππικό των Ρωμαίων που παρενοχλούσε τον εχθρό με τα τόξα τους και αν χρειάζονταν χρησιμοποιούσαν αγχέμαχα όπλα στην καταδίωξη κάτι που αναφέρετε αυτή η τακτική στο ‘εκ παραδρομής’ του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά.

-Απόσπασμα από το ‘Έλληνες στρατιώτες εν τη Δύσει και αναγέννησης της Ελληνικής Τακτικής , του Κωνσταντίνου Σαθά, εν Αθήνα 1885’
– Απόσπασμα από το ‘Έλληνες στρατιώτες εν τη Δύσει και αναγέννησης της Ελληνικής Τακτικής , του Κωνσταντίνου Σαθά, εν Αθήνα 1885’

 

Άλλες αναφορές εκτός από αυτά που έγραψε ο άγιος Ευστάθιος, δεν έχουμε για αυτό το τάγμα. Φαίνετε σύμφωνα με τον Σαθά ότι υπήρχαν από την αρχή της αυτοκρατορίας. Ο Σαθάς εκτιμά ότι κάποιοι από αυτούς τους στρατιωτικούς καλόγερους ήταν οι φύλακες των Θερμοπύλων, που δεν αντιστάθηκαν εναντία στην κάθοδο του Αλάριχου. Άφησαν  το πέρασμα αφύλακτο αφού ο διοικητής του φυλακίου Γερόντιος άφησε να περάσουν οι Γότθοι χωρίς να δώσουν μάχη.

Αλλά επίσης γράφει ότι τα συγκεκριμένα τάγματα ήταν οι δορυφόροι (δηλαδή σωματοφύλακες ) των πατριαρχών.

Δεν έχουμε άλλη πηγή για αυτό το τάγμα στην Ρωμαϊκή και στη χριστιανική γραμματεία. Αυτό δείχνει ότι κάποια στιγμή εγκαταλείφθηκε αφού σύμφωνα με τον Άγιο Βασίλειο ο φόνος είναι φόνος  ακόμα και αν υπερασπίζεσαι την πατρίδα και τα ιερά και το επιτίμιο ακόμα και για τους στρατιώτες ήταν μεγάλο, πόσο μάλλον για έναν μοναχό.

Επίσης σε κανένα από τα Στρατιωτικά Εγχειρίδια Υψηλής Στρατηγικής των Ρωμαίων δεν αναφέρονται ή αναφέρονται με ασάφεια.

Μπορεί τα τάγματα αυτά να εξαφανίστηκαν, ωστόσο τα μοναστήρια αν δεν υπήρχε αυτοκρατορική φρουρά, τα υπεράσπιζαν οι μοναχοί από τους επιδρομείς.  Αναφορά για μοναχούς που πολέμησαν έχουμε ακόμα και στην άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς.

Η πολεμική αγωγή στους μοναχούς δεν πρέπει να μας ξενίζει και τόσο. Μπορεί ο Άγιος Βασίλειος να ήταν σαφέστατος, ωστόσο τον 8ο αιώνα που η αυτοκρατορία απειλούνταν από παντού κατ’ ορισμένους ιεράρχες (π.χ. Μέγας Αθανάσιος, 3ος – 4ος αι. επιστολή προς Αμμούν) επιτρεπόταν η συμμετοχή ιερέων στη μάχη και ο φόνος των εχθρών, όπως αναφέρει ο Αρχιμανδρ. Θεοδώρητος Ν. Βασιλόπουλος, δ.θ. ‘Οποία η πραγματική σχέσης του Χριστιανισμού προς τον πόλεμον’ . Ορισμένοι ιερείς υπήρξαν στρατιώτες πριν χειροτονηθούν, όπως ο Όσιος Λουκάς ο Στυλίτης (879-979). Ο Λέων ΣΤ’ στα Τακτικά, περιλαμβάνει την ιερατική μέσα στις «τέχνες» που συνεργούσι τη φύσει του πολέμου.

Στην Βενετοκρατούμενη Κεφαλονιά έχουμε ακόμα και ιερέα του χωριού που ήταν τρομερός ξιφομάχος και καβαλάρης και πολέμησε με επιτυχία τους Οθωμανούς εισβολείς. Μάλιστα για να αποδείξει ότι τους σκότωσε τους εισβολείς, έκοψε τα κεφάλια τους και τα έφερε στο χωρίο.

Για να επιτρέπονται στους ιερείς κατ’ οικονομία πόσο μαλών για τους μοναχούς. Ακόμα και  στη νεότερη ιστορία οι μοναχοί του Αγίου Όρους σχημάτισαν τον Ιερό Λόχο και πολέμησαν.

Σημαντικό είναι να μην βλέπουμε τις πράξεις τους υπό το πρίσμα του 20ου και του 21ου αιώνα.

 

Βιβλιογραφία

 

  • Έλληνες στρατιώτες εν τη Δύσει και αναγέννησης της Ελληνικής Τακτικής , του Κωνσταντίνου Σαθά, εν Αθήνα 1885
  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ,Βιβλίον όγδοον,σελ.275 εκδόσεις ΓΑΛΑΞΙΑ-ΕΡΜΕΙΑ
  • Τακτικά Λέοντα του Σοφού
  • Ζώσιμον, σελ 279, εκδ. Βόννης

Προπόνηση με μακρύ αγχέμαχο όπλο (δόρυ)

Τα μακριά αγχέμαχα όπλα ήταν ένα από τα βασικά όπλα των Ρωμαίων της ανατολής. Με το νέο έτος θα γίνουν κύκλοι προπονήσεων πάνω στις τεχνικές των όπλων αυτών.

 

Byzantine Hoplomachia: Bardukion duels

Mace was one of the favorite weapons used by the East Roman (byzantine) army. Various names regarding mace can be found in contemporary sources, describing probably various types. Apelatikion, bardoukion, matzoukion, koryni, ropalon, ravdion, sidiroravdion are just some of these terms. Mace was carried by humble soldiers -like apelatai and akritai- ,as well as by the elite tagmata regiments of cataphracts, nobility and the emperor himself. Different types were used for throwing or just for thrusting.

Academy of Historical European Martial Arts ‘Leontes’
mail: g_e_georgas@yahoo.gr

Προπόνηση Ενόπλου Παμμάχου με τον Κώστα Δερβένη

Το Σάββατο 8/7/2017 είχαμε την χαρά να προπονηθούμε με τον ιδρυτή της Πολεμικής Τέχνης του Παμμάχου κ. Κώστα Δερβένη. Παράλληλα μας επισκέφτηκε και ενασκήθηκε μαζί μας ο αντιπρόσωπος του Παμμάχου στις Η.Π.Α κ. Eric Hill.

Οι ασκούμενοι προπονήθηκαν σε υψηλού επιπέδου τεχνικές στη χρήση του μακριού σπαθιού, αντιμετώπιση οπλισμένου αντιπάλου από άοπλο πολεμιστή, τεχνικές βυζαντινής σπάθης και ασπίδιου, καθώς και σπαθίον και ασπίδιου.

 

Τιμή και Αρετή

 

 

 

Το Σεπτέμβριο ξεκινούν μαθήματα σπαθιόν και χειροσκουτάριου στη σχολή των ‘Λεόντων’ στο Πειραιά

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι το Σεπτέμβριο ξεκινούν μαθήματα σπαθιόν και χειροσκουτάριου στη σχολή των ‘Λεόντων’ στο Πειραιά.

Το σπαθίον ήταν ένα από τα επιθετικά όπλα των Ρωμαίων της Ανατολής. Ήταν η εξέλιξη του Ρωμαϊκού gladius. Χρησιμοποιούνταν με πολλούς τρόπους, μόνο του, με ασπίδα, με μανδύα, με το θηκάρι και με χειροσκουτάριο.

Η υψηλή θέση φύλαξης.
Η υψηλή θέση φύλαξης.
Διδάσκοντας ξιφασκία από την Langort ή στα Ελληνικά ‘Την ρομφαίαν μακρά έστω’ όπως την απέδωσε ο τελευταίος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στον τελευταίο λόγο του που κατέγραψε ο Γεώργιος Φρατζής.
Διδάσκοντας ξιφασκία από την Langort ή στα Ελληνικά ‘Την ρομφαίαν μακρά έστω’ όπως την απέδωσε ο τελευταίος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στον τελευταίο λόγο του που κατέγραψε ο Γεώργιος Φρατζής.

Θέση φύλαξης βασισμένη στην εικόνα του Αγίου Θεοδώρου του Τήρων.
Θέση φύλαξης βασισμένη στην εικόνα του Αγίου Θεοδώρου του Τήρων.