What is the Byzantine Hoplomachia project?

By George E. Georgas, Fencing coach, Pammachon and Historical Fencing Instructor

The Academy of Historical European Martial Arts ‘Leontes’ is a school dedicated on swordsmanship. There are courses on Olympic / Modern Fencing, Classical Fencing of France School, German school of Fencing of Lichtenauer’s method and the more advance method of Meyer, Italian rapier and the Byzantine Hoplomachia which reconstructed with the method of the experimental archaeology.


The course of the Byzantine Hoplomachia named ‘Scholae Palatinae’ and it is not an easy task. The Byzantines did not let or not found yet any fencing manuals such as let the Germans and the Italians masters of arms. Furthermore the empire living period is huge and this makes the research more difficult. For this reason our course focuses on the late Byzantine period, the Palaiologean era because we found more sources. I have to say again that the research of this reconstruction is extremely difficult.


Thanks to the science archaeology and the science of history we found sources that help us al lot. For example from the Byzantines and Venetian authors who describes the fall of the City to the Ottomans. They had note that our last emperor brother had trained by Italians knights on swordsmanship. From the other hand the Byzantinologist and Historian Mr. Raffaele D’ Amato (from Italy) said that the Constantine Palaiologos before crowned emperor of the Byzantine Empire, he liberate the Peloponnesus from the Latins with three major forces. The local Laconian fighters (Tsakones, Spartans etc), the Arvanites and the German knights. The same unit of German knights became the Varangian guards of the emperor when he crowned, they follow him to Constantinople and they fall with him at the last battle. Those mercenary knights from the north were also trained the Medieval Greek soldiers and they used the arms and armors of the central Europe.


The drawing above is a drawing of Emperor Eastern Roman Empire John VIII Paleologos, King Sigissmund of Hungary and Danish king from 1424, made during the visit of Roman and Danish ruller to Buda. All wear plate armors. Now in Rotshild collection in Paris.

For years we suppose (including me) that the Byzantines of late period wear more or less the armors of middle period. This proofed as wrong by the science of archaeology. In a castle of Chalkida in Greece, the archaeologists found too many pieces of armors and weapons. The head archaeologist was from France and at the beginning he said that these armors belong to France knights who served to the Ducati of Attica. This was wrong as proofed by the archaeologist Mr. Kontoyannis.

Mr. Kontoyainnis found from Venetian records (books that noted the names of the soldiers who serve the Venetian republic) that the 80% of the equipment belong to medieval Greeks mercenaries who serve the republic of Venetia. The other belong to Bulgarian mercenaries, Germans, Hungarians, Spain, France, Scots and one from Russia. The armors were full plate armors, plate armors and brigantine and the weapons were long swords, bastard swords and other typical equipment of central Europe. Those armors are now in the Metropolitical museum of New York in U.S.A. and they are certificated as German origin. Off course they were made in Germany or Italy and they were used by the soldiers that I noted above.

Furthermore we have found a drawing of Emperor Eastern Roman Empire John VIII Paleologos, King Sigissmund of Hungary and Danish king from 1424, made during the visit of Roman and Danish ruler to Buda. All wear full plate armors and now it is in Rotshild collection in Paris.

Also there are too many frescos and Byzantines icons of the same period where the Saints have central European equipment. Those icons and frescos can be found all over the Greece, Bulgaria, Serbia, F.Y.R.O.M and Rumania.

At 1919, a medieval book found in the Vatopedi monastery of the Holy Mount. It is a chronicle. The chronicle written by a monk with the name Ieronimos (but his true name was Petros Karchas high rank military officer of a band of Cretans fighters and knights who defend the Constantinople before the fall).

In this document Ieronimos give the story and the adventures of those Greek fighters who left the Crete and went to the Constantinople to defend the people and the empire from the Ottomans. The leader of the band was an 80 years old ex high rank officer of the empire and he lived in Chantakas in Crete. Crete was part of the Venetian republic.  The Venetians let those warriors to travel to the City. The chronicle describes their equipment. They wear the typical Venetian equipment.


We have found to many information like those that I describe above, and then come the question,  most high rank officers and some soldiers had the typical armors and weapons of the central Europe, then with what method we fought? Italian ? German ? Mixed? Something different ? For years we have no answers. I personally suspected that probably they follow the German method, because the Italian city states were under the German influence. Or they used a mixed method which always did.

And one day we found Martin Siber’s treatise. Matrin Siber was a German master of arms of 15th cent, he was not count in Lichtenauer Society but his method is almost the same. He uses the same techniques, guards, stances, time of combat etc. In his treatise he wrote that what he wrote were used in Germany, in Italy, in Greece (and in other kingdoms as well), so our hypothesis had a proof from a German master of arms of 15th cent. Because his treatise is a ‘zettel’ it is difficult to explain. The result comes from Meyer’s work many years later. Meyer explains the treatise and the method of Siber pretty well.


We do not stop there. Every martial art is growth also from the environment. We have the luck that in our team to have an architecture with PhD to the architectures of medieval castles, fortified cities, monasteries and villages. The Byzantine castles were narrow; the villages have narrow streets for better defense, the medieval monasteries the same. So, how a fighter with long sword can fight there? Off course he can not execute a Twerhau with Meyer’s method. So we start to test what techniques can work on those environments.

Furthermore because the duels were not allowed in the empire, except the duels before the battle between soldiers, the methods must be used in war. But someone fought different in duel and different in the battle. For this reason we start to test the techniques in phalanx formation or skirmishes. And here comes the Byzantine high strategy manuals.


There you can found material that we did not found in the fight books. For example in the manual of the emperor Leon the Wise, he give many details of how to train the soldiers. He speaks for ‘coaching’ and not for techniques. He suggest running, long distance strides, hunting, fencing with sticks, fighting on difficult places (rocky, mud etc) , evasion as the soldiers run and the other throws stones,  he give also some games and how to fence safe with wooden swords and not with real, skirmishes with two vs two fighters where the one has sword and shield and the other long spear.


11. They must charge by two men to their opponents and then they must retreat and charge again using the tactic of parakontariou

Tactics by emperor Leo the Wise


Off course the emperor did not say about techniques but as I said for ‘coaching’ and suggestions. Also give formations for protection of a VIP person etc And also he suggest the soldiers to training in armatura. Armatura was the ancient Rome method of fighting. The fighters are training on a wooden target for hours with wooden heavy swords and then with their real swords. So we are searching on Vegetius book. Vegetius did not say too much on this but we found by pictures from Johann Jacob von Wallhausens book Romanische Kriegskunst 1616 Frankfurt according to Vegetius. Off course Johann lived in 1600 many years after the fall of the empire. But his work has logic, and logic is a part of experimental archaeology.


Then comes another great matter. What about the footwork? Even the early master of arms does not enlighten us so much. The result comes as I participate in an Olympic Fencing seminar. Mr. Charis Tsolakis Professor of the Kapodistrian University of Athens and Metre du Arms (epee/foil) of Hellenic Fencing Federation when we spoke about epee / foil footwork, he suggest all of us to study the Greek war dances for understanding the tempo.  At the begging I stun. I thought what he said now? What has to do the dance with fencing footwork and tempo? But then I start watch the 9 war dancing that we have. And I am impressing of what I saw. The war dances had all the footwork that a fencer need. Also they give the tempo, the slow, slow , fast rhythms that a fencer need to execute an attack, but also on some of this dances  give some basic attacks and parries. Furthermore 3 of the dances are preparation before the fight. These dances give methods for muscle, joint and spiritual preparation. Those are the ‘pyrichios’ dances. Also I was stunning when I watch an old Cappadocian war dance with knives that the movements were almost the same with Meyer’s dagger!

The warrior –Saint is holding his sword in a stance that unlocks techniques of of Half-Swording

The warrior –Saint is holding his sword in a stance that unlocks techniques of of Half-Swording

The Saint's left hand is holding the scabbard in the same way described in the fencing manuals is remarkable.

The Saint’s left hand is holding the scabbard in the same way described in the fencing manuals is remarkable.


Then come the stances and the guards. Here we are inspired by the iconography from frescos and Bibles. There are too many. The problem is that more of them are execution stances and not fighting stances, except of some frescos which gave the duel of David vs Goliath, the duel of St. Nestor with the gladiator in Thessalonica arena and others. Some are with one handed sword and shield (buckler or large) , some with saber and few with long sword or bastard sword. The most common is the high guard, and the half swording guards. The odd is that this half swording guards come from Mystra Peloponnesus. Because we have no living text of how they call them, we keep the German terminology translated in Modern Greek language to understand the Greek speaking students. But I suspect that they used easy terms of name, such as high guard, low guard, middle guard etc, but I have no proves yet on this. It is more intuition and how a common Greek can think. They had to train quickly a group of soldiers and then they were sending them to fight, so they can not train them with difficult terms and the system must be simple.

Until now we have the name only for two guards and one attack. The first is the ‘Prokopon’ guard. I though we proved that the terminology of the German school of fencing and its method was known to the Byzantines of the 15th century according to the book of the German fencing instructor Martin Syber. Despite that, our research continued and our scholar, Mr. Dimitrios Scourtelis, discover something important in a Greek 10th century book. The book is called the Suidas Lexicon or the Sudas Lexicon.

The book is estimated to be written by someone called Suidas or Sudas, probably a member of the Church that had devoted his life to the study of literature, in Constantinople during the 10th century. Another theory is that the author is unknown and Suda is a corruption of a Latin word meaning ‘Fortress’.

Man in Prokopon" guard. Vienna, Kunsthistorisches Museum, 500 450 BC

Man in Prokopon” guard. Vienna, Kunsthistorisches Museum, 500 450 BC

This Lexicon is in reality an encyclopaedia of the 10th century. It contains 30.000 entries. In this medieval encyclopaedia, the author records a fencing guard and lets the reader understand the technique executed from that guard.

The author writes: “Ο δε οργισθείς κατά του βασιλέως πρόκωπον έχων το ξίφος” Κώπη (oar. Not to be confused with κοπή, the edge) in the Homerian language, is the sword’s grip. Consequently, the swordsman mentioned tilted his sword, while still in its scabbard, to make the sword “prokopon”, meaning the grip would be towards the front, so he would be ready to unsheathe it and strike. In other words, this is an offensive guard while the sword is still in the scabbard, from which the swordsman can attack.

Image of 'prokopon guard' in fencing manual written in 1459 by Hans Talhoffer
Image of ‘prokopon guard’ in fencing manual written in 1459 by Hans Talhoffer

Obviously this is reminiscent of an attack common in a Japanese fencing system. The paradox is that in European fencing manuals of the 14th century describe neither this technique nor this guard except of two (so far). Thanks to Mr. Borislav Krustev assistant instructor at the School of Historical Swordmanship MOTUS from Bulgaria found that this guard exists in two fencing European fencing treatises. The first written in 1459 by Hans Talhoffer and the second source is by Angelo Viggiani dal Montone which was an Italian fencing master of 16th cent. Viggiani describes his first ward as also a cutting directly from the scabbard.

Even in MSI 33, in a guard similar to the one described in the Lexicon, the sword is out of the scabbard. There is an explanation for this. The scabbards and the way the swords were sheathed were totally different from that of the western warriors, while even the swords of the Byzantines were different. To the contrary, in Byzantine hagiographies, frescoes and paintings, we can often see this, up to now nameless, guard, called ‘prokopon’. It is clear (from the original text) that this guard and cutting technique apply to straight, double edged swords, called xifos (or Spathion ) by the Byzantines, while they referred to curved sword as Spatha (saber).

Prokopon guard

Hoplites in "Prokopon" guard. Oxford, Ashmolean Museum, 500 450 BC

Hoplites in “Prokopon” guard. Oxford, Ashmolean Museum, 500 450 BC

From the other hand a stand alone recommendation does not authorized the existence of a guard and its technique that it provide.

Mr Spyros Bakas from the Archaeological Institute of the University of Warsaw, has pointed out that the technique can be also found in various ancient authors. For instance, Euripides notes “o δε ξιφος πρόκωπον εν χεροιν εχων[1], Lucianus notes “ τον Τηλεμαχον απειλειν φονευσειν προκωπον εχων το ξιφος[2],Herodianus notes “εχω προκωπον την δεξιαν[3] and “εχοντες αυτά (τα ξιφιδια) προκωπα προπηδώσιν[4],  while Aeschylus notes “ξιφος προκωπον πας τι ευπρεπιζετω”. The term is also referred by Aelianus[5],and Athenaeus[6]. Furthermore, in the Byzantine era , Gregorius Nyssenus refers to the term as follow “προκωπον τε και γυμνήν οιον τινα ρομφαια[7], Philes Poeta notes “ξιφος προκωπον η χειρ λαμβανειν[8], “ων την σπαθην προκωπον[9], “η την σπαθη προκωπον ως νητρον φερει[10], “τη προκώπω σου σπάθη[11], “προκωπον ει φεροι ξιφος[12], Philo Mech notes “προκωπον το εγχειριδιον ποιησαι[13] . The term is also referred by Constantinus VII Porphyrogenitus[14] and Joannes Antiochenus[15] . Photius Lexicographus in his dictionary work mention the term as “Προκωπος: έτοιμος, πρόχειρος[16].

[1] Euripides Trag. Orestes, 1478

[2] Lucianus Soph, De domo, 30.8

[3] Herodianus Hist, Ab excessu divi Marci,

[4] Herodianus Hist, Ab excessu divi Marci,

[5] Aelianus Soph. Claudius, Fragmenta,70.12

[6] Athenaeus Deipnosophistae, 11.114.24

[7] Gregorius Nyssenus Theol, Contra Eunomium,

[8] Philes Poeta, Scr.Rerum Nat., Manuel: Carmina, 2.65.50

[9] Philes Poeta, Scr.Rerum Nat., Manuel: Carmina, 3.2.7

[10] Philes Poeta, Scr.Rerum Nat., Manuel: Carmina, 3.113.16

[11] Philes Poeta, Scr.Rerum Nat., Manuel: Carmina, 1.213.33

[12] Philes Poeta, Scr.Rerum Nat., Manuel: Carmina Inedita, 76,238 & 133.1

[13] Philo Mech. Parasceuastica et poliorceteca, 93.47

[14] Constantinus VII Porphyrogenitus Imperator Hist, De insidiis, 118.29

[15] Joannes Antiochenus Hist .Fragmenta: 187.43 & 211.6

[16] Photius Lexicographus, Scr.Eccl.Theol: Lexicon,455.16

The other guard is the ‘hold the romphaia in long distance’.

“.. and strong and well prepared. Cover well during the battle your head with shields. Your right (hand) should hold the romphaia in long distance. Your helmets and your breastplates and your iron armaments combined with the weapons we have that our opponents lack, are more than sufficient to protect you in battle. Stand, then, covered inside the walls, because those who are uncovered cannot easily approach.

This is an excerpt from the book of protovestiarites (“Lord of the Imperial Wardrobe”) George Sphrantzes, close confidant to Constantine XI Palaiologos, the last Roman Emperor, translated by G. Theofilos and printed in 1866.

Protovestiarites George Sphrantzes didn’t just hold a high office in the emperor’s court, he was also a warrior proficient in the weapons of his age. Thus, his writings have more credit that the writings of someone unversed in the art of war. Constantine XI Palaiologos, on the other hand, was a warlord that had taken part in countless battles and skirmishes, with a personal guard of 300 German knights.

The excerpt presented above is from his last speech before the fall of Constantinople to the Ottomans, and among the advice he gives the defenders of the city, both Roman and foreign, on how to fight their enemies, is the following:

“In battle, cover your heads well with your shields, and with your right hand hold your swords out.”

The emperor not only advises about a guard used in battle, he also all but names it, since in German swordsmanship what he describes is called Long Point ‘Langort’ and in Italian swordsmanship ‘Posta Longa’ (in the two-handed sword). A very similar guard is given in an older manual, MS I.33, with sword and buckler, with the same name.

Since the emperor was talking to a multitude of warriors of different nationalities, described it simply so that everyone would understand him. There was no need for further advise, since his objective was not to train his men, all able warriors already, but to steady their resolve.

This is a detail from the book of Johann Jacob von Wallhausens, titled Romanische Kriegskunst, and published in 1616 in Frankfurt, Germany. The author had studied Vegetius, that gave information about the way the Romans were trained in swordsmanship. The same method was used by the Romans in the age of emperor Mauricius and it is the same method emperor Constantine advised the defenders to adopt against their enemies.
This is a detail from the book of Johann Jacob von Wallhausens, titled Romanische Kriegskunst, and published in 1616 in Frankfurt, Germany. The author had studied Vegetius, that gave information about the way the Romans were trained in swordsmanship. The same method was used by the Romans in the age of emperor Mauricius and it is the same method emperor Constantine advised the defenders to adopt against their enemies.
Here we can clearly see what the emperor advised. The illustration is from the book of Italian fencing instructor Capo Ferro, explaining the technique with sword and rottela type shield. Capo Ferro lived long after Palaiologus, but in his age the shield that was used by ancient Greeks, ancient Romans and the Romans of the East had again become popular.
Here we can clearly see what the emperor advised. The illustration is from the book of Italian fencing instructor Capo Ferro, explaining the technique with sword and rottela type shield. Capo Ferro lived long after Palaiologus, but in his age the shield that was used by ancient Greeks, ancient Romans and the Romans of the East had again become popular.
A different version of the technique with an attack to the lower line, as given by Capo Ferro.
A different version of the technique with an attack to the lower line, as given by Capo Ferro.
The same method of attack, as given by Venetian mercenary and swordsmanship instructor Nicoletto Giganti.
The same method of attack, as given by Venetian mercenary and swordsmanship instructor Nicoletto Giganti.
We see the same method in a Byzantine illustration that depicts the Byzantine emperor defeating the Turkish leader.
We see the same method in a Byzantine illustration that depicts the Byzantine emperor defeating the Turkish leader.

All we have to do now is to look to the manuals, like that of German swordsmanship instructor Martin Simber (that had come in contact with Greek swordsmanship instructors) and see how could someone fight from that “romphaia makra esto” (in Greek: Tην ρομφαία μακρά έστω) or Long Point guard, and to test it not only in duels but also in battle simulations involving many “combatants”.

The only named strike that we have found so far thanks to historian Mr. Nicolas Petrou (From England), is the ‘The strike of Divine Wrath’. This strike that comes from high guard and hit the target from above, we can see it in icons of Byzantine art and it has a symbolism. It symbolize the wrathful strike of justice with the result the destruction of the evil with the form of dragon or the infidel or the Satan himself.     In Byzantine art it is executed by a Saint under the command of God to destroy the evil.

Ο Άγιος Θεόδωρος ο οποίος ετοιμάζετε να φονέψει τον δράκο. Ο δράκος στο δυτικό συμβολισμό εκπροσωπεί το κακό.

‘The strike of Divine Wrath’.St Theodore as he slay the dragon

The strike comes from the high guard where in German terminology named from the Day or from the roof. So it has the meaning that the strike comes from the Heaven. The Heaven as allegory is meaning the house of God and from there come something just.

So far we have found these and more as well but how you can combine all of that to a reconstructed system? I use the experience as fencing coach of how I can teach a new student. I have to teach him from the beginning. Learning his body, calm his spirit, shadow fighting e.t.c.  Actually the same method I use as I teach German school of fencing. And I speak for coaching. But fencing is a sport. So I add to the education of all systems the Pammachon. Pammachon is a modern method of martial education founded by Mr. Costas Dervenis and it used by specific Special Forces of NATO (He conducted many seminars in NATO military bases, such as the presentation on close combat to senior NATO flag officers at the NATO Maritime Interdiction Center in Crete). One of the ‘keys’ of this martial education is to understand the weak points of the opponent guards and protect yours. It has to do more for tactics and not for techniques.

So with these pillars we reconstruct this that we call Buzantine Hoplomachia.

The reconstruction is very difficult but our research is continuing day by day.

We are thanking you all for your support


«Στρατηγική ἔκθεσις καὶ σύνταξις Νικηφόρου δεσπότου»

Αποτέλεσμα εικόνας για καταφρακτοι

Στο σύγγραμα του Νικηφόρου Φωκά το 954 αναφέρονται οι στρατηγικές του Αυτοκρατορικού στρατού, από τις εμπειρίες του υπό τον πατέρα του Λέοντα Φωκά, τον Αρμένιο πολέμαρχο Κουρκούα καθώς και την εξ ιδίων ηγεσία.

Η πρωτοτυπία του Κουρκούα ήταν το κοίλο τεράγωνο σχηματισμού του πεζικού, το οποίο περιήκλειε προστατευτικά το Iππικό.
Ήταν επτά σειρές σε βάθος, δύο σειρές με λογχοφόρους, τρεις με τοξότες και δύο με βαρέα δόρατα. Κρατούσαν απόσταση άνα δύο γραμμές ώστε το ιππικό να εφορμά.
Το ιππικό είχε 4 γραμμές βάθος με τους λογχοφόρους τις δύο πρώτες και έφιππους τοξότες μετά.

Η πρωτοτυπία του Νικηφόρου ήταν η χρήση των Κατάφρακτων. Το βαρύ ιππικό εφορμούσε μέσα από τις γραμμές του τετράγωνου σχηματισμού, διασπώντας τις γραμμές του εχθρού με πλήρη πανοπλία ως τα πόδια του αλόγου. Ήταν 500 μόνο λόγω του υψηλού κόστους της πανοπλίάς. 350 οπλισμένοι με μασιές (βαρδούκιον) και ξίφη και 150 θωρακισμένοι ιπποτοξότες.
Με την επέλασή τους σε σχηματισμό ρομβοειδούς σφήνας προκαλούσαν συντριπτικό πλήγμα, δημιουργώντας χάσμα από όπου μπορούσαν να διεισδύσουν τα άλλα τμήματα.
«θα πρέπει να έιναι εξ ολοκλήρου από μέταλο, να καλύπτονται από σίδηρο και με σιδερένια κεφαλή με ακμές» παραθέτει ο Νικηφόρος.
(μονομαχίες με μασιές του Λέοντα Φωκά σε επόμενο post)

Μέσα στην πολύχρονη αντιπαράθεση στα ανατολικά σύνορα προτείνει την Σκιπίωνος αντεισβολή και την διακώλυση ανεφοδιασμού και χορτολογίας. Το πρώτο ήταν η τακτίκη του Σκιπίωνα του Αφρικανού και συνίστατο στην ισχυρή εισβολή στα αντίπαλα εδάφη σε περίπτωση Αραβικών επιδρομών στις πόλεις της μεθορίου. Ο πολέμος φθοράς, το δεύτερο, ήταν επίσης τακτική που ασκούσε ο πατέρας του Φωκά, Λέων στην παραμεθόριο επί χρόνια.

Ως αντιμετώπιση της Αραβικής επέλασης στα plateau της Ανατολίας ο Νικηφόρος πάλι πρωτοτύπησε. Όταν οι επιδρομείς περνούσαν τα ορεινά σύνορα παρέθετε μικρές δυνάμεις μπροστά στο ασταμάτητο ελαφρύ αραβικό ιππικό. Σαν άρχιζαν οι αψιμαχίες, έκαναν την εμφάνιση τους από όλες τις μερίες ελαφρύ και βαρύ ιππικό περεικλείοντας και δίνοντας τη νίκη στον «Καλλίνικο και Ταχύχειρ Νικηφόρο».

The Land Forces of Byzantium in the 10th Century, M.O’Rourke

Επίδειξη Βυζαντινής Οπλομαχίας από τους ‘Λέοντες’ στην εκδήλωση “Ιστορία της Τοξοβολίας στην Ασία και στην Ελλάδα” που διεξήχθει στο Καμίνι Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Γαλατσίου

Η Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘Λέοντες’, άνοιξε την εκδήλωση : “Ιστορία της Τοξοβολίας στην Ασία και στην Αρχαία Ελλάδα”. Οι Λέοντες παρουσίασαν την οπλομαχία των Βυζαντινών οπλιτών του 13-15 μ.Χ αιώνα. Η πενταμελή αποστολή των Λεόντων στελεχώνονταν από τον Γεώργιο Ε. Γεωργά, Ιωάννη Δανδουλάκη, Παναγιώτη Κλώνο, Αικατερίνη Πάρλα και Γεώργιο Καρανήσα.

Ο Association Koryvantes – Κορύβαντες και το Do it in Athens διοργάνωσαν με επιτυχία την εκδήλωση “Ιστορία της Τοξοβολίας στην Ασία και στην Αρχαία Ελλάδα” η οποία πραγματοποιήθηκε στο Καμίνι Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Γαλατσίου, την Δευτέρα 22 Ιανουαριου 2018.

Η εκδήλωση πλαισιώθηκε απο διαδραστικά δρώμενα για παιδιά και ενήλικες, έκθεση Αρχαίων Ελληνικών Πανοπλιών, επίδειξη Βυζαντινής Οπλομαχίας,  Αρχαίας Ελληνικής κουζίνας και παρουσιάσεις απο τον Zafer Metin Ates (World Trational Archery Federation – Vice President Europe) για τις δράσεις της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Παραδοσιακής Τοξοβολίας, τον Trofymov Yurii ( WTAF UKRAINE- President) για τις δράσεις της Ομοσπονδίας στην Ουκρανία, και τον Σπύρο Μπάκα για την Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Τοξοβολίας. Η εκδήλωση έγινε με την σύμπραξη της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Παραδοσιακής Τοξοβολίας (WTAF), την υποστήριξη της Νηρωή – Niroi (Οργανισμός για την διάδοση του οικουμενικού Ελληνικού φωτός και πνεύματος) και του καλλιτέχνη Γεώργιος Ρουσσης και του Αθλητικού Ομίλου “ΣΕΙΡΙΟΣ”.

Ευχαριστούμε όλους όσους παρευρέθηκαν και βοήθησαν στην όμορφη αυτή εκδήλωση.

Οι ‘Λέοντες’ στο Παγκόσμιο τουρνουά Οπλομαχίας στη Ρώμη

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι η Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘Λέοντες’ θα στείλει αποστολή ξιφομάχων όπου θα λάβουν μέρος στο AIMA Roma 2018 .   To AIMA Roma 2018 είναι ένα τριών ημερών Παγκόσμιο τουρνουά Ιστορικής Οπλομαχίας. Οι ξιφομάχοι μας θα λάβουν μέρος  στο όπλο του μακριού σπαθιού που πρόκειται να διεξαχθεί στη Ρώμη,  ενώ θα παρακολουθήσουν εργαστήρια οπλομαχίας από φημισμένους δασκάλους.

Μείνετε συντονισμένοι για περισσότερα.

View original post

Οι ‘Πάμμαχοι’ στη Παγκόσμια κατάταξη βαθμολογίας της Ιστορικής Ξιφασκίας και Οπλομαχίας

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Μετά από τεσσάρων κοπιαστικών χρόνων συνεχόμενης πορείας στην ιστορική ξιφασκία και την οπλομαχία, οι ‘Πάμμαχοι’ της Ελλάδας βρίσκονται στην παγκόσμια κατάταξη των Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών.

Πιο συγκεκριμένα οι μαχητές της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘Λέοντες’,  Άγγελος Πηλέιδης  και Γεώργιος Ε. Γεωργάς βρίσκονται αντίστοιχα στην 19η και στην 73η  θέση της παγκόσμιας κατάταξης στο μεταλλικό μακριό σπαθί ενώ ο Παναγιώτης Παπανικολάου από τους Ελεύθερους Ξιφομάχους της Ανατολικής Αττικής βρίσκετε στην 187ηθέση του ίδιου όπλου. Άλλοι 32 Έλληνες μαχητές του Παμμάχου βρίσκονται στην Παγκόσμια κατάταξη.

Σας ευχαριστούμε για την συνεχόμενη στήριξη

Τιμή και Αρετή

View original post


Κρητικός πολεμιστής που έλαβε μέρος στη υπεράσπιση της Πόλης το 1453
Κρητικός πολεμιστής που έλαβε μέρος στη υπεράσπιση της Πόλης το 1453

Στην είσοδο του χωριού Καλλικράτης στα Σφακιά συναντά ο επισκέπτης μια πλάκα που τον πληροφορεί ότι το χωριό χρωστά το όνομα του στο Μανούσο Καλλικράτη αρχηγό σώματος εθελοντών που το Μάρτη του 1453 ξεκίνησε να βοηθήσει στην άμυνα της Πόλης.


Το τι απέγιναν αυτοί οι εθελοντές, μας πληροφορεί ο Γεώργιος Φρατζής στο «Χρονικό» : «Όταν μπήκαν οι εχθροί στην Πόλη, έδιωξαν τους Χριστιανούς που είχαν απομείνει στα τείχη με τηλεβόλα, βέλη, ακόντια και πέτρες. Έτσι έγιναν κύριοι ολόκληρης της Κωνσταντινούπολης, εκτός των πύργων του Βασιλείου του Λέοντος και του Αλεξίου, τους οποίους κρατούσαν οι ναύτες από την Κρήτη που πολέμησαν από τις 6 μέχρι τις 7 το απόγευμα και σκότωσαν πολλούς Τούρκους. Βλέποντας το πλήθος των εχθρών που είχαν κυριεύσει την πόλη, δεν ήθελαν να παραδοθούν, αλλά έλεγαν ότι προτιμούσαν να πεθάνουν παρά να ζήσουν. Κάποιος Τούρκος ειδοποίησε τότε το Σουλτάνο για την ηρωική άμυνά τους κι εκείνος συμφώνησε να τους επιτρέψει να φύγουν με το πλοίο και όλα τα πράγματα που είχαν μαζί τους». Απόσπασμα από το Χρονικό του Γεωργίου Φραντζή …καὶἐγκρατεῖς πάντων ἐγένοντο, ἄνευ δὲ τῶν πύργων τῶν λεγομένων Βασιλείου, Λέοντος καὶἈλεξίου, ἐν οἶς ἑστήκεισαν οἱ ναύται ἐκεῖνοι οἱἐκ τῆς Κρήτης.Αὐτοὶ γὰρ γενναίως ἐμάχοντο μέχρι καὶ τῆς ἕκτης καὶἑβδόμης ὥρας καὶ πολλοὺς Τούρκους ἐθανάτωσαν καὶ τοσοῦτον πλῆθος βλέποντες καὶ τὴν πόλιν δεδουλομένη πᾶσαν, αὐτοὶ οὐκ ἤθελον δουλωθῆναι, ἀλλὰ μᾶλλον ἔλεγον ἀποθανεῖν κρεῖττον ἢ ζῆν. Τοῦρκος δέ τις τῷἀμηρᾷἀναφορὰν ποιὴσας περὶ τῆς τούτων ἀνδρείας, προσέταξεν ἵνα κατέλθωσιν μετὰ συνηβάσεως καὶὦσιν ἐλεύθεροι αὐτοί τε καὶἡ ναῦς αὐτῶν καὶ πᾶσα ἀποσκευή, ἥν εἶχον.Καὶ οὕτως γενόμενον, πάλιν μόλις ἐκ τοῦ πύργου τούτους ἔπεισαν ἀπελθεῖν.

Το 1919, στη βιβλιοθήκη της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου Αγίου Όρους, βρέθηκε ένα χειρόγραφο που είχε γραφτεί από κάποιο μοναχό Καλλίνικο λίγα χρόνια μετά την Άλωση της Πόλης ( το 1460 ).

Ο μοναχός Καλλίνικος εξιστόρησε την αποστολή των Κρητών μαχητών στην Κωνσταντινούπολη, εκ μέρους του ανήμπορου λόγω πολεμικών τραυμάτων μοναχού Ιερώνυμου, που στην πραγματικότητα ήταν ο Πέτρος Κάρχας (ο Γραμματικός) διοικητής της μονάδας των Κρητών μαχητών.

Το χειρόγραφο της Μονής Βατοπεδίου:

«Την δεκάτην πέμπτην μηνός Μαρτίου θ’ ενιαυτού κζ΄ Ινδικτιώνα, τον καιρόν, όπου ο Σουλτάνος Μουχαμέτης ήρχισε να περιζώνει με τα φουσάτα του τη Μεγάλη Πόλη μας, δια να την πάρη, ο παλαιός Δρουγγάριος, Μανούσος Καλλικράτης, μέγας καραβοκύρης, αρχηγός των Σφακιών και άρχοντας του Σελίνου, ηλικίας τότε ογδοήντα χρόνων, οι δυό γυιοί του ήσανε σκοτωμένοι τρεις χρόνους πριν εις θαλασσοπόλεμον με Σαρακηνούς, επήρε άξαφνα Βασιλικόν μήνυμα, χρυσόβουλον, όπου του έλεγε να υπάγη το ογρηγορώτερον με τα καράβια του και με όσους εμπόρει περισσότερους άντρας εις την Βασιλεύουσαν, όπου εκιντύνευε.

Το μήνυμα το επήγε εις τον Μανούσον ο Βενετός πλοίαρχος Αρμάντος συγγενής του άρχοντα της Βενετίας. Ο Καπετάν-Μανούσος επήρε τότες τέσσερις δρόμωνεις και ένα διάρμενον, οι τρεις δρόμωνες ήταν χτήμα εδικόν του και εκυβερνούνταν ο εις, ο μεγαλύτερος, από τον ίδιον, ο άλλος από τον Καπετάν-Γρηγόρη, γυιόν του Σήφη Μανιάκη, από Ασκύφου, όπου επιάστη από Σαρακηνούς και εγδάρθη ζωντανός εις Γαύδον και ο άλλος από τον Καπετάν- Πέτρο τον Γραμματικόν, αυτό της Κυδωνίας. Τούτος, επισυνώ πριν ήταν μοναχός εδώ, εις το Αγιον Ορος και είχε μαθημένα καλά τα αρχαία Γράμματα, τον ονόμαζαν Γραμματικό ενώ το καθεαυτό παρανόμι του ήταν Κάρχας.

Ο τέταρτος δρόμωνας ήτον χτήμα του Καπετάν-Αντρέα, του Μακρή, από την Πάτμο και εκυβερνούνταν από τον ίδιον.

Τούτος ήταν γιος του Καπετάν-Γιαννίκου, του Μακρή, από το Ρέθεμνον, όπου ήταν παντρεμένα από την Πάτμον και είχε δυο παιδιά, τον Αντρέα και τη Ζουμπουλιώ και όπου τριάντα χρόνους πριν εσκοτώθη, δια να γλυτώση την Σάμον από τον φοβερόν Κουρσάρον Χουσεϊνην, όπου με εικοσιδιό γαλέρες ήταν έτοιμος να την κουρσέψη, αν δεν επρολάβαινε ο Μακρής να τον χτυπήση και βουλίζοντας του δέκα καράβια να σκοτώση και τον ίδιον εις το ρεσάλτο, όπου του έκαμε εις το καράβι.

Κρητικός τοξότης  από τα Σφακία
Κρητικός τοξότης από τα Σφακία

Τα καράβια εξεκίνησαν και τα πέντε ομάδι εις τση δεκαοχτώ Μαρτίου από το λιμάνι της Σούδας. Εως τα Δαρδανέλλια εταξείδεψαν χωρίς να συναπαντήσουν Αγαρηνον. Οταν όμως επερνούσαν κάτω από την Καλλίπολι, οι Τούρκοι τα εμπομπάρδισαν από το φρούριον ετούτο και έκαμαν μιαν μικρήν εζημίαν εις το διάρμεον. Αλλά ο μεγάλος και τρομερός κίνδυνος τους ανάμενε μέσα εις την Προποντίδα όταν τα καράβια έπλεγαν δίπλα από το Προκονήσι. Τότες εφάνηκαν ξαφνικά εμπρός των πάνω από εξήντα Αγαρηνά πλοία μικρομέγαλα, που ήρχονταν από την Αρτάκην, όπου ήσαν πηγαιμένα δια τάρταλα και σκλάβους και προπάντων δια γυναίκες.

Τα Τουρκικά καράβια επερικύκλωσαν τότες τα εδικά μας όπου δια μεγαλύτερη σιγουριάν τα έκαμαν τούτα Σταυρόν και ένας πόλεμος φοβερός ήρχισε αναμεταξύ τωνε, όπου εβάσταξε πλειά από δέκα ώρες. Οι Τούρκοι εις το διάστημα τούτο έκαμαν δώδεκα γιουρούσια, με σκοπό να πάρουν τα καράβια μας, αλλά δεν το επέτυχαν. Διότι οι εδικοί μας τους εγκρέμιζαν κάθε φορά στη θάλασσα και τους έπνιγαν. Μα ως τόσο οι δρόμωνες μας, που είχαν ούλοι πιστόλια γερά τους εβούλισαν ίσαμε δέκα μικρά καράβια-φούοστες τα περισσότερα όταν σαν αλαφρά και γοργοκίνητα, έμπαιναν πάντα εμπρός. Εις τση δέκα τούτες ώρες του πολέμου οι πνοιγμένοι και σκοτωμένοι Τούρκοι εξεπέρασαν τους χίλιους. Μα και οι εδικοί μας έχασαν ίσαμε εξακόσους άντρες, όπου εσκοτώθηκαν εις τα χείλια των καραβιών, ενώ επολεμούσαν. Οι εδικοί μας έχασαν ακόμη και ένα καράβι-το δρομώνι που εκυβερνούσεν ο Γρηγόρης-όπου το επιστονάρησε ένα μεγάλο πλοίο των Τούρκων, χωρίς όμως να πνιγεί ούτε ένας, διότι ο Γρηγόρης κάνοντας γρήγορο ρεσάλτο εις το πλοίο, που τον επιστονάρησε και σφάζοντας τους άντρες που ήσαν μέσα, το επήρε αμέσως.

Εμπρός εις το μέγα πλήθος των Αγαρηνών καραβιών, θα εχάνονταν το δίχως άλλο ούλοι οι Ρωμαίοι και τα καράβια τωνε, διότι την τελευταία στιγμή ο Αρχηγός των Τούρκων, ένας ονόματι Μουσταφάς, εδιάταξε να αφίσουν τα γιουρούσια και να βάλουν φωτιά να κάψουν τα Κρητικά Καράβια. Και ήθελαν όντως τα κάψει, όπου ήταν και το ευκολότερον, παρά να τα πάρουν, αν ο γενναιότατος Δρουγγάριος, Καπετάν-Μανούσος Καλλικράτης και εφτά νέοι πολέμαρχοι-μέσα σε τούτους ήταν και ο γυιός του Σπεσακονικόλα, ο Κωσταντής, -όπου και είναι Αγία η μνήμη τωνε εις αιώνα τον άπαντα, δεν αναλάβαιναν να θυσιαστούν ετούτοι με δυό καράβια, για να βαρδάρουν τα τρία άλλα και τους δώσουν τον καιρόν να φύγουσιν όταν ήρθε η νύχτα.

Εις τον σωσμόν των τριών τούτων καραβιών εβοήθησε πρώτα πρώτα ο Μεγάλος Θεός των Χριστιανών και η Αγία Θεοτόκος, έπειτα η μεγάλη γενναιότης του Δρουγγαρίου, όπου έκαμε και το σχέδιο, κατόπιν ένας άγριος και φοβερός σίφουνας που εξέσπασεν κείνη την ώρα, και τέλος το Τούρκικο πλοίο, όπου εκυρίεψεν ο Γρηγόρης και όπου εμπέρδεψε τον Μουσταφά μέσα στη νύχτα και τον έκαμε να νομίση ότι και τα τρία καράβια που εξεμάκρυναν από τ’ άλλα και εφεύγασι προς τον Βόσπορο ήσανε Τουρκικά. Ως τόσο τα δύο άλλα όπου έμειναν με τον Καλλικράτη και τα εφτά παιδιά, κάνοντας ψεύτικο Πόλεμο με τση σκευές, εδυνάμωναν στο Μουσταφα την ιδέα πως οι Ρωμαίοι ήσαν ούλοι εκείνοι και έτσι τούτος αντί να κυνηγήσει εκείνους που έφευγαν, εστράφηκεν μόνο προς τα δύο καράβια πασχίζοντας να τα αποκάμη με τη φωτιά καθώς και το κατόρθωσε στο τέλος. Οταν οι δυό δρόμωνες μας μαζί με το Τουρκικό πλοίο έφθασαν εις την Πόλη την αυγή της άλλης ημέρας, και εμπήκαν μέσα εις τον Κεράτιον χωρίς κανένα εμπόδιο, διότι ο άγριος σίφουνας είχε σκορπισμένη εδώ κι εκεί την Τούρκικη Αρμάδα, ο Μεγάλος Δομέστικος των Κάστρων εχώρισε τους πολεμάρχους σε δύο τούρμες και τη μια, με αρχηγούς τον Ανδρέαν, τον Γρηγόρη και τον Γραμματικόν, έβαλε να φυλάξη τους τρεις Πύργους-του Βασιλείου, του Λέοντος και του Αλεξίου,-και την άλλη τούρμα να φυλάξη την Ωραία Πύλη, που είναι κάτω από τους πύργους αυτούς, με αρχηγό, τον Καπετάν Παυλή. Και τους λαβωμένους που ήσαν πλειά από τους μισούς, τους έμπασε μέσα εις τα Σπιτάλια δια θεραπείαν. Κατόπιν όμως και όταν εμέστωσε καλά ο Πόλεμος, ο Καπετάν-Παυλής εκλήθη να βοηθήση στη μάχη της Πύλης του Αγίου Ρωμανού όπου η μεγάλη μπορμπάρδα του Ουγγαρέζου έκανε θραύσι και στους άντρας και στα κάστρα. Εκεί ο Καπετάν-Παυλής και οι περισσότεροι άντρες του σκοτώθηκαν την παραμονή που έπεσεν η Πόλη μαζί με τον Βασιλέα Κωνσταντίνον, που έπεσε κι αυτός, πολεμώντας, σαν απλός στρατιώτης. Ολίγον πρωτήτερα είχε τραυματισθή βαριά στο ίδιο μέρος, όπου αναγκάστηκε μάλιστα να φύγη από την μάχη, και ο Γενικός Αρχηγός των Οπλων, ο Γενβέζος Ιωάννης Ιουστινιάνης, ένας σπουδαίος Πολεμιστής, που μετά το τραύμα του έζησε μόνον δύο μέρες. Από τα βόλια της μεγάλης μπομπάρδας είχαν σκοτωθή σε προηγούμενας μάχας, μαζί με πολλούς άλλους και οι Αρχηγοί της Τούρμας των Πύργων, ο Καπετάν-Ανδρέας και ο Καπετάν-Γρηγόρης. Ελεος στην ψυχή τωνε!

Στο αναμεταξύ οι Τούρκοι είχαν ανοίξει πολλά κρυφά λαγούμια,-υπονόμους-για να μπουν μέσα από αυτά όλα τα λαγούμια τα εξουδετέρωνε ένας σπουδαίος Γερμανός μηχανικός, ονόματι Τράντης, τον οποίον κάθε φορά εβοηθούσε εις την ανατίναξι η εδική μας τούρμα. Και, όταν έπεσεν η Πόλη και οι Τούρκοι εμπήκαν μέσα, ως διακόσες χιλιάδες περίπου.

Ταχτικοί και Αταχτοι, άλλοι από την Κιρκοπορτα και άλλοι από το ρήγμα του Αγ. Ρωμανού, και όλοι οι Πολέμαρχοι εγκατάλειψαν τας θέσεις των, δια να σωθούν, εις τα πλοία ή οπουδήποτε αλλού, μονάχα η τούρμα της Κρήτης, όσοι εζούσαν, με αρχηγόν τον Καπετάν-Γραμματικόν, αν και τραυματισμένον κι αυτόν σε πολλά μέρη του κορμιού του, εσκέφτηκε, ότι θα ήταν καλύτερον να μείνη στα πόστα της και να εξακολουθήση να πολεμά, μέχρις ότου σκοτωθούν ούλοι παρά να παραδώσουν τα όπλα. Και όταν προς το βράδυ πλέον ο Σουλτάνος είδε και εκατάλαβεν, ότι εμείς δεν είχαμεν σκοπόν να παραδοθούμε, έστειλεν ένα Πασά με δυό αξιωματικούς, που ο ένας εκρατούσε λευκή σημαία και ο άλλος ήταν δραγουμάνος, και μας είπε: – Οτι, επειδής λέγει ο Σουλτάνος εκτιμά την αντρειά μας, μας αφίνει ελεύθερους να φύγωμε για το νησί μας με τα όπλα μας και με ένα από τα καράβια μας. Τότες αλάβωτοι και λαβωμένοι, το όλον εκατόν εβδομήντα, εκατεβήκαμεν από τους πύργους μας, με τα άρματά μας και εμπήκαμεν εις ένα δρομώνι, που μας έδωκαν. Και όταν εβγαίναμε από το λιμάνι είχεν ειδοποιηθή ο Τούρκικος Στόλος να μη μας πειράξη. Και επειδής όλοι οι Καπεταναίοι ήσανε σκοτωμένοι και εγώ, ο Γραμματικός, βαριά λαβωμένος δεν ημπόρουν να κυβερνήσω, ανάθεσα εις ένα γενναίον άνδρα τον Παναγή Χαλκούσην, από τον Χάντακα, να κυβερνήση αυτός το καράβι. Οταν όμως εβγήκαμεν από τα Δαρδανέλλια και εγώ είδα πως δεν ήταν δυνατόν νʼ ανθέξω, ως πού να φθάσωμεν εις Κρήτη διότι ίσως θα εκάναμεν και οχτώ και δέκα μέρες ακόμη, δια να φθάσωμεν, επειδής ο Βορριάς είχε αρχίσει ως τόσο να γυρίζη στο Λεβάντε, ζήτησα από τον Καπετάν-Χαλκούσην να βάλη πλώρη στο Αγιον Ορος και να με αφίσει εμένα εκεί, στο μοναστήρι του Βατοπεδίου, όπου ήξερα, ότι υπήρχε πάντα γιατρός, δια να περιποιηθή τση πληγές μου.

Και αυτό και έγινε. Και εδώ εις την Μονήν όπου ο Γραμματικός επήρε και πάλι το μοναχικό σχήμα, με το όνομα Ιερώνυμος, έγινε καλά, χάρις εις την βοήθειαν του Θεού και του καλού γιατρού και έζησεν ακόμη οχτώ έτη, χωλός μεν από τον ένα πόδα, αλλά χωρίς αυτό να τον εμποδίζει εις τα καθήκοντα του, ως ιερέως.

Επειδής όμως είχεν εξασθενήσει η όρασίς του και το δεξιό του χέρι έτρεμεν από ένα τραύμα που είχε πάρει εκεί, ανέθεσεν εις εμέ, τον συμπατριώτην και Μοναχόν εις την ιδίαν Μονήν, να γράψω εγώ την παρούσαν ιστορίαν, προς δόξαν και αιώνιον μνημόσυνον όλων των γενναίων ανδρών της Κρήτης που αγωνίσθηκαν και απέθαναν δια την Πίστην του Χριστού και την πατρίδα και να την υπογράψω εγώ αντί αυτού.

Καλλίνικος, Μοναχός της Μονής

Βατοπεδίου Αγίου Ορους

Εξ Ανωπόλεως Σφακίων.»


Ο ποιητής Ι. Κόντος που τυχαία συναντά το μοναδικό αυτό χειρόγραφο το 1919 ενθουσιασμένος από την ανακάλυψη αυτή, εμπνέεται απ’ αυτό και συνθέτει ένα δίτομο “ιστορικό επικό ποίημα”. Στο ποίημα αυτό, που περιέχει χιλιάδες εκφραστικούς στίχους και ζωντανές σκηνές με τη δημώδη κρητική διάλεκτο διαφαίνεται η ικανότητα του ποιητή, η φυσικότητα, η περιγραφικότητα, αλλά και ο ποιητικός εθνικός του οίστρος.

Κακά μαντάτα πήρε ψες ο Καπετάν Μανούσος

Δρουγγάρης χρόνια μυστικός στο πλόϊμα της Κρήτης…

Το μήνυμα το θλιβερό, σαν διάβασε αραγμένος

Στην Κίσαμο, σύναξι αυτός στο Μοναστήρι κράζει…

Τώρα κάθε εις μας το μπορεί ογλήγορα ας το κάμη

μ’ όλη την άγια προθυμιά

που δείχνουν κι οι γονείς μας

κάθε φορά που η ακριβή πατρίδα τους καλούσε.

Παράλληλα με τη σύναξη που πραγματοποιείται στην Κίσσαμο στέλνει τον Παυλή Καματερό να ενημερώσει τους κατοίκους του Κάστρου για το θλιβερό μαντάτο.

Με το λιοφέγγαρο οδηγό και του Πελάου τη λάμψη

στ’ αριστερά του σαν σπαθί,

μαζί και σαν τιμόνι

σκίζει πεδιάδες και βουνά,

λαγκάδια και μαδάρες,

σαν αετός, που μακριά

βλέπει το θήραμά του

κι ανοίγει διάπλατα φτερά

να τρέξη να το φτάση…

Κι’ όταν μετ’ από είκοσι δυο,

στο Χάνδακα ήταν ώρες,

χωρίς φαγί, χωρίς νερό

κι’ άτι και καβαλλάρης

τ’ ωραίο τ’ άτι μονομιάς

νεκρό σωριάστη χάμου…

Το πρωινό όλο με χορούς επέρασε και γλέντι.

Από τους άντρες του βουνού που μεσ’ τη χώρα μπήκαν, για να “δηλώσουν” στον Παυλή πως θεν να πολεμήσουν.

Με το βασίλεμα του Ηλιού δρόμωνας και γολέττα.

Ο Αντρέας στο ένα κι ο Παυλής στο άλλο Καπετάνιος.

Στη Σούδα γίνεται υποδοχή των δύο καραβιών με τους εθελοντές τους με ξεχωριστή ικανοποίηση και ενθουσιασμό.

Ο συγκρητισμός και ο ρόλος της υψηλής εθνικής αποστολής τους ενδυναμώνουν το φρόνημα και τους τονώνουν την αισιοδοξία.

Την ώρα κείνη μια φωνή απ’ τα καράβια βγαίνει τα Σφακιανά που σαν βροντή τη Σούδα όλη ντραντάζει, λέγοντας: “Γεια σας Καστρινοί! Γεια σας παιδιά του Κάστρου”!

Κι αυτή η φωνή ‘ναι των Σφακιών-Κισσάμου και Σελίνου

-Αποκορώνου κι Αμαριού-Ρεθύμνου, Κυδωνίας.

Που τσ’ άλλους Κρήτες χαιρετά και τους καλωσορίζει.

Και τα παιδιά της Μεσαριάς του Χάνδακα της Ίδης

Μαλεβιζιού, Μονοφατσιού, Τεμένους και της Δίχτης.

Στη βροντερή τούτη λαλιά μ’ όμοια λαλιά απαντούνε

που σείεται άλλη μια φορά της Σούδας το λιμάνι.

Κι ό,τι καθένας τους κρατά πανί, το σει μαντήλι

και συναλλήλους τους θερμής αγάπης λόγια λένε.

Είναι στενός ο αδελφωμός που στα παιδιά της Κρήτης

το σμίξιμο των καραβιών γεννά την ώρα τούτη…

Ώρες τρεις βάσταξε η δουλειά, κι ως τόσο όλα τα πάντα είν’ έτοιμα και μοναχά το σήμαντρο απομένει.

Το σήμαντρο που θε να πη: Σαλπάρετε! Ήρθε η ώρα!

Ύστερα απ’ ώρες τρεις σωστές, τα πέντε τα καράβια,

αφήνοντας στ’ αριστερά το φοβερό Ακρωτήρι

που τώρα ήμερο γελά και παίζει με το κύμα

στο πέλαγος σιγά σιγά ξανοίγονται ζητώντας

να βρουν το δρόμο, που γοργά στην πόλη θα τα φέρει…

Στο Μαρμαρά χάνονται οικειοθελώς δύο καράβια, για να σωθούν οι περισσότεροι που βρίσκονται στα άλλα 3 καράβια.

Για τους οκτώ αυτούς εθελοντές του θανάτου, όπως λέει ο θρυλικός αρχηγός Μανούσος Καλλικράτης, ο ποιητής αφιερώνει την ικμάδα της ποιητικής του απόδοσης και γράφει:

Από τους άντρες τους εφτά καθώς μαθεύτη αμέσως

τέσσερις ήταν Σφακιανοί και τρεις από το Κάστρο.

Στ’ άγριο κείνο το νησί, τα δύο τ’ άλλα καράβια,

Γολέττα και Δρομώνι αυτά που κράτησε ο Δρουγγάρης

με τους εφτά πολεμιστές, λύτρα να τους προσφέρει

στον Τούρκο τσ’ άλλους τους πολλούς συντρόφους να γλυτώσει

πάνω στους βράχους της ακτής είναι ριγμένα τώρα,

από τον άγριο το Βορηά π’ έγινε ο πλοίαρχός τους…

Το τέλος τούτων των αντρών μάτι Γραικού δεν είδε.

Προπονησιώτες μοναχά χριστιανοί ψαράδες

που μετά μήνες μερικούς ρωτήθηκαν αν είδαν

τίποτε ανθρώπους στα σκαφιά κοντά τα καυμένα

πνιγμένους είτε ζωντανούς, μ’ αυτές κι αυτές τις όψεις,

είπαν πως είδαν τα σκαφιά τα δυο όπου καήκαν,

στους βράχους τ’ άγριου νησιού και πως σε

τούτα μέσα ηύραν οκτώ μαύρα κορμιά, ανθρώπων καυμένα

που δεν εχώριζε κανείς, αν ήσαν νέοι ή γέροι

Τούρκοι ή Ρωμιοί και μαναχά απ’ ένα σταυρουδάκι

που βρέθη στο λαιμό ενός την πίστι τους εννοιώσαν…

και τους τραβήξανε κρυφά και κάπου ‘κει τους θάψαν

κοντά στους βράχους, στην οχτή που βρήκαν λίγο χώμα.

Αυτό με γράμματα χρυσά θα γράψει ιστορία

μια μέρα. Και σαν ιερό προσκύνημα θα μείνει

ο τάφος των παλικαριών που πέφτουν μ’ έτοιο τρόπο!

Και κάθε χρόνο μια φορά το Γένος των Ρωμαίων

ολόκληρο στον τάφο αυτόν θα ‘ρχεται και θα ραίνει

μ’ άνθη τους άντρες που μ’ αυτή δοθήκανε την Πίστη…

Το Κρητικό Ανακάλημα ή Ανακάλεσμα που είναι ένα θρηνητικό άσμα για την άλωση της Κωνσταντινούπολης και από πολλούς αποδίδεται σε Κρήτες το στιχούργημα αυτό, πιθανόν

να έχει σχέση με την επιστροφή των Κρητών υπερασπιστών της Πόλης.

Στους στίχους μετάδοσης της Άλωσης της Πόλης διαβάζουμε:

“Καράβιν εκατέβαινε’ς μέρη της Τενέδου,

και κάτεργον το απάντησε,

στέκει κι αναρωτά το.

Καράβιν πόθεν έρχεσαι

και πόθεν κατεβαίνεις;

Έρχομαι απ’ τ’ ανάθεμα

κ’ εις το βαρύν το σκότος,

απ’ την αστραποχάλαζην

απ’ την ανεμοζάλην

από την Πόλιν έρχομαι

την αστραποκαμένη

εγώ γομάριν δεν βαστώ

αμέ μαντάτα φέρνω

κακά δια τους Χριστιανούς,

πικρά και θολωμένα.

Οι Τουρκιώται ήρθασιν,

επήρασιν την πόλην,

απώλεσαν τους Χριστιανούς

εκεί και πανταχόθεν”.

Σε άλλο στίχο στο ίδιο Ανακάλημα περιέχεται η ευχή και η παράκληση.

“Ήλιε μου, ανάτειλε παντού, ούλον τον κόσμον φέγγε, κι έκτεινε της ακτίνας σου σ’ όλην την οικουμένην, κ’εις την Κωσταντινούπολιν την πρώτη φουμισμένη και τώρα την Τουρκόπολιν δεν πρέπει πιο να φέγγης.

Το κείμενο περιέχεται στο χειρόγραφο της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Παρισιού (αριθ. 2873).


Πολλοί ακόμα λόγιοι ή δημώδεις θρήνοι καταγράφο-νται και διασώζουν την τραγική πραγματικότητα της Άλωσης.

Ένα άλλο σημαντικό επίσης ιστορικό χειρόγραφο που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου και προέρχεται από την ιστορική μονή της Αγκαράθου γραμμένο από κάποιο μοναχό προφανώς ως “ενθύμιο” αναφέρει σχετικά με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης τα ακόλουθα:

“Eις αυνγ (1453) Ιουνίου κθ’ (29) καθ’ ημέρα Σαββάτου, ήλθαν από την Κωνσταντινούπολιν καράβια τρια Κρητικά, του Σγούρου Υαληνά (Διαλυνά) και του Φιλομάτου, λέγοντας ότι εις την κθ’ του Μαΐου μηνός της Αγίας Θεοδοσίας ημέρα Τρίτη ώρα Γ’ της ημέρας εισέβησαν οι Αγαρηνοί εις την Κωνσταντινούπολιν το φωσάτον του Τούρκου Τζελεπή Μεεμέτη και είπον ότι απέκτειναν τον κυρ Κωνσταντίνον τον δραγάσιν και Παλαιολόγον. Και εγένετο ουν θλίψις και πολύς κλαυθμός εις την Κρήτην δια το θλιβερόν μήνυμα όπερ ήλθεν. Ό,τι χείρον τούτο ου γέγονεν ού τε γενήσεται. Και Κύριος ο Θεός ελεήσας ημάς και λυτρώσεται ημάς, της φοβεράς αυτού απειλής.

Αξίζει τέλος να σημειώσουμε ότι τα μαύρα πουκάμισα των Κρητικών και τα μαύρα κεφαλομάντηλα, συμβολίζουν το πένθος τους για την άλωση της Πόλης. Τα κρόσια επίσης του κεφαλομάντηλου συμβολίζουν τα δάκρυα των Κρητικών εξαιτίας της εθνικής αυτής συμφοράς.

Οι μεσαιωνικοί θησαυροί της Χαλκίδας

Πολύτιμα μυστικά στο σκοτάδι


Πέμπτη 12 Ιουλίου 1470. Η αποφράδα ημέρα για την Εύβοια και για την Γαληνότατη Δημοκρατία του Αγίου Μάρκου. Το φημισμένο λιμάνι του Νεγροπόντε (Χαλκίδα) καταλαμβάνεται από τα Οθωμανικά στρατεύματα, μετά από στενή πολιορκία που κράτησε σχεδόν ένα μήνα.


Η θαλασσοκράτειρα Βενετία χάνει για πάντα ένα λαμπερό πετράδι από το πολυποίκιλτο στέμμα της ναυτικής αυτοκρατορίας της. Τα βάρβαρα στίφη ξεχύνονται με εκκωφαντικούς αλαλαγμούς στους δρόμους της καστροπολιτείας, λεηλατώντας ασυγκράτητα και σφαγιάζοντας ανελέητα τον άμαχο πληθυσμό. Η ανεξέλεγκτη δήωση θα συνεχιστεί για τρία μερόνυχτα. Το Σάββατο 14 Ιουλίου, ο Μωάμεθ Β’ ο Πορθητής (Fatih Sultan Mehmet) διαβαίνει το κατώφλι της «Άνω Πύλης», την στιγμή που παραδίδονται και οι τελευταίοι υπερασπιστές στο καστέλι του πορθμού του Ευρίπου. Κάθε ικμάδα αντίστασης έχει πλέον εξανεμιστεί. Ο σουλτάνος επιθεωρεί χαιρέκακα την αποτρόπαια θηριωδία των αλλοφρόνων ανδρών του, διατάζοντας να ενταθεί ο εξανδραποδισμός των κατοίκων και κατόπιν αποχωρεί στην σκηνή του, πλησίον της γυναικείας μονής της Αγίας Κλάρας, για να απολαύσει ανενόχλητος τον θρίαμβο του.

Ολο το άρθρο εδώ : Οι μεσαιωνικοί θησαυροί της Χαλκίδας