Οι Λέοντες του Πειραιά, στη δεύτερη μέρα του ‘Piraeus Fight Camp 2018’

Το Piraeus Fight Camp 2018 διάνυσε σήμερα τη δεύτερη μέρα του με προπόνηση πέντε ωρών στις αθλητικές εγκαταστάσεις του ΣΕΦ.
Οι ξιφομάχοι μετά από προπόνηση φυσικής κατάστασης, ασκήσεις αλλαγής ρυθμού, μυϊκής ενδυνάμωσης και footwork, εκπαιδεύτηκαν σε μαχητικές τεχνικές υποταγής και αφοπλισμών με dagger και Μανιάτικη μάχαιρα.

Αύριο συνεχίζουμε δυναμικά με τεχνικές Βυζαντινής Οπλομαχίας με σπαθί και ασπίδιο.

Τιμή και Αρετή

Advertisements

Η Παλατινή Σχολή των ‘Λεόντων’ του Πειραιά τίμησε τον Άγιο Μερκούριο

Τη Κυριακή 10 Δεκεμβρίου 2017 μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας τελέσθηκε αρτοκλασία  στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου του Πρόδρομου στο Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα Παιδικής Προστασίας  στον Πειραιά, από τα μέλη της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘Λέοντες’, προς τιμή του Αγίου Μερκουρίου ο οποίος είναι ο προστάτης άγιος της σχολής.

Μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας  οι ξιφομάχοι (σχολάριοι) της σχολής παρατάχτηκαν με τον τρόπο που παρατάσσονταν οι Σπαθάριοι  μέσα στους Ιερούς Ναούς κατά τη διάρκεια των Ιερών Μυστηρίων την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Ο εφημέριος του Ιερού ναού ο οποίος είναι και ηγούμενος της Ιεράς Μονής Ζωοδόχου Πηγής, αρχιμανδρίτης  Χρυσόστομος στον λόγο του εξήγησε στο εκκλησίασμα τις δραστηριότητες της σχολής και του συλλόγου μας πάνω στη  Βυζαντινή Οπλομαχία αλλά και την επιστημονική ιστορική έρευνα που έχουμε κάνει. Υπογράμμισε ότι η άσκηση στη τέχνη της οπλομαχίας, στο Πάμμαχον (μία πολεμική τέχνη που εξασκούνταν οι Βυζαντινοί ενώ στο 11ο αιώνα συγχωνεύτηκε με το Παγκράτιο όπου εξασκούνταν από τους Βυζαντινούς elite), δεν είναι τόσο ‘ξένο’ από την Ορθοδοξία υπό προϋποθέσεις. Αρχικά αρκεί να κοιτάξει κάποιος γύρο του στους ναούς και τα μοναστήρια. Θα δει εκατοντάδες αγιογραφίες και εικόνες στρατιωτικών αγίων και πολεμιστών που οι πιο πολλοί ήταν Ρωμαίοι αξιωματικοί σαν τον Άγιο Γεώργιο και τον Άγιο Δημήτριο, τους Αγίους Σέργιο και Βάκχο, τους Άγιους Θεόδωρους, Άγιο Μηνά, τον Άγιο Αρτέμιο, τον Άγιο Προκόπιο, τον Άγιο Ευστάθιο, τον Άγιο Κορνήλιο, τον Άγιο Φανούριο, τον Άγιο Λογγίνο, τον Άγιο Νέστορα πού ήταν λεγεωνάριος του Ρωμαϊκού στρατού και τρομερός ξιφομάχος  ή αυτοκράτορες πολεμιστές και Άγιοι όπως ο Μέγας Κωνσταντίνος ή ο Άγιος Ιωάννης ο Βατάτζης ή ακόμα και  βάρβαροι πολέμαρχοι όπως ο Άγιος Νικήτας που ήταν Γερμανός πολέμαρχος ή ο Άγιος Μερκούριος ο οποίος ήταν μισός Ρωμαίος και μισός Σκύθης. Ανάφερε τους πολυάριθμους πολεμιστές που προστάτευαν την Ορθόδοξη πίστη αλλά και την Οικούμενη (Βυζαντινή αυτοκρατορία, Ρωμανία) από εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς, διεξάγοντας μόνο αμυντικούς και όχι επιθετικούς και επεκτατικούς πολέμους. Μίλησε για τους ‘ιππότες’ της αυτοκρατορίας του μεσαιωνικού Ελληνισμού τους Ακρίτες, τους  Κατάφρακτους, τη Παλατινή φρουρά (Scholae Palatinae) του Μέγα Κωνσταντίνου, τους Εξκουβίτορες (Excuvitors), τους Βαράγγους που με την επαφή τους με την Ορθοδοξία άφησαν το παγανισμό και βαφτίστηκαν Ορθόδοξοι χριστιανοί όπως ο Βίκινγκ  πολέμαρχος Βλαδίμηρος, που αργότερα ανακηρύχτηκε Άγιος Βλαδίμηρος ο Ισαπόστολος βασιλιάς των Ρώσων ή τους 300 Γερμανούς ιππότες του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου που μαζί με τους Σπαρτιάτες Τσάκωνες και τους Αρβανίτες έδιωξε τους Φράγκους από τη Πελοπόννησο το 15ο αιώνα για πάντα ή για τους Άγγλους Βαράγγους που έπεσαν όλοι μαζί με τον αυτοκράτορα μας στη Πύλη του Ρωμανού. Ανάφερε τους Έλληνες και άλλους ορθόδοξους Βαλκάνιους Stratioti που υπηρετούσαν την Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετίας ως πολεμιστές και ιππότες έχοντας ως προστάτη τους τον Άγιο Γεώργιο και ιδρύοντας την Ορθόδοξη εκκλησία του αγίου Γεωργίου στη Βενετία, αλλά και για τους Έλληνες Stratioti που υπηρετούσαν τον Γερμανό αυτοκράτορα όπως ο θρυλικός Μερκούριος Μπούας που  χρίστηκε ιππότης από τον ίδιο τον Γερμανό αυτοκράτορα αλλά και ανώτατος αξιωματικός του Γερμανικού στρατού, χωρίς να αλλάξει το δόγμα του και μένοντας Ορθόδοξος όπως και όλοι του οι πολεμιστές του λόχου του. Όλοι αυτοί οι Stratioti, οι Έλληνες χωρίς πατρίδα όπως έλεγαν τους εαυτούς τους, επηρέασαν τις Ευρωπαϊκές Πολεμικές τέχνες της εποχής τους. Μετάφεραν στη δύση το τρόπο μάχης των Βυζαντινών πολεμιστών που χάνετε στους αιώνες πιο πίσω από τους θρυλικούς Ακρίτες και τους Αρχοντόπουλους. Εξήγησε ότι πολλοί ιερείς και μοναχοί πήραν τα άρματα και πολέμησαν μαζί με τους άλλους επαναστάτες ενάντια στην τυραννία των Οθωμανών.

 

Τέλος υπογράμμισε τη στενή σύνδεση Βυζάντιου και Ορθοδοξίας και ότι οι νέοι που θέλουν να εξασκηθούν σε μαχητικά αθλήματα δεν χρειάζεται να ψάξουν να βρουν ξενόφερτες πολεμικές τέχνες εφόσον υπάρχει η Ελληνική Πολεμική Αγωγή του Παμμάχου.

IMG_1893

Ευχές και ευλογία σε όλα τα μέλη της σχολής και τις οικογένειες τους.

Τιμή και Αρετή

Ο Stratioti Νικόλαος Μώζερας

nasa-yiangos

Προλογίζει ο Γεώργιος Ε. Γεωργάς

Η έρευνα μας πάνω στην οπλομαχία των Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών συνεχίζεται και έρχονται στην επιφάνεια στοιχεία που συνεχώς αποδεικνύουν το πώς επηρεάστηκε η οπλομαχία των Ιταλών από τους συνεχιστές των Βυζαντινών πολεμιστών. Των Stratitoti. Υπάρχουν οικογένειες που για χρόνια υπηρετούσαν το στρατό της Βενετίας με διαδοχή που πήγαινε από πατέρα σε γιό ενώ πολλοί γινόντουσαν και ιππότες όπως έχομε πει σε παλαιότερα άρθρα μας. Διαβάστε τη ζωή του Νικόλαου Μωζερά τρομερού πολεμιστή και ξιφομάχου που ακόμα και σκλάβος κατάφερε να διασωθεί στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου.

Tης Νάσα Παταπίου από ‘Παράθυρο’

Ο Νικόλαος Μώζερας, με καταγωγή από την Πελοπόννησο, υπήρξε ένας από τους υπερασπιστές της Λευκωσίας το 1570 και σε ένα αίτημά του προς τη βενετική Γερουσία καταγράφει τη δράση του κατά τη διάρκεια του πολέμου της Κύπρου.

Στις 12 Μαρτίου του 1575, η βενετική Γερουσία μετά από σύσκεψή της είχε εξετάσει και πήρε αποφάσεις για διάφορα αιτήματα κάποιων υπηκόων της. Μεταξύ αυτών των αιτημάτων είχε εξεταστεί και ένα αίτημα το οποίο είχε υποβληθεί από έναν υπερασπιστή της Λευκωσίας το 1570, κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της από τους Οθωμανούς. Επρόκειτο για τον stradioto Νικόλαο Μώζερα με καταγωγή από την Πελοπόννησο. Το περιεχόμενο του αιτήματός του ξεδιπλώνει τη δική του ιστορία, αλλά και αυτή της οικογένειάς του.
Ο Νικόλαος Μώζερας καταγόταν από μια μεγάλη οικογένεια Ελληνοαλβανών που υπηρετούσαν γενεές γενεών στα βενετικά στρατιωτικά σώματα του ελαφρού ιππικού, γι’ αυτό και ο ίδιος σημειώνει στο αίτημά του ότι ακολούθησε το παράδειγμα των προγόνων του και εντάχθηκε σ’ αυτά. Ήταν γιος του αείμνηστου Γκιώνη Μώσερα από το Ναύπλιο (Napoli di Romania) και είχε εγκατασταθεί στην Κύπρο μαζί με τους αδελφούς του για να υπηρετήσει στο ελαφρύ ιππικό. Δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς είχε εγκατασταθεί στην Κύπρο, γιατί ο ίδιος δεν μνημονεύει κάτι σχετικό στο αίτημά του, αλλά φαίνεται να είχε έρθει αρκετά πριν γιατί στη μεγαλόνησο είχε ήδη και δική του οικογένεια. Ο Νικόλαος εντάχθηκε στον λόχο του ιππότη Παλαιολόγου και υπερασπίστηκε τη Λευκωσία. Ο αδελφός του Μαρτίνος υπηρέτησε στον λόχο του διοικητή Ανδρέα Ροντάκη και ο αδελφός του Κόντος στον λόχο του Κόντου Ροντάκη και υπερασπίστηκαν και οι δύο την Αμμόχωστο κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της από τους Οθωμανούς.

Στα Λεύκαρα και στο Δάλι

Ο Νικόλαος Μώζερας καταγράφει στο αίτημά του τη δράση του κατά τη διάρκεια του πολέμου της Κύπρου και στη συνέχεια μετά την αιχμαλωσία του τις περιπέτειές του. Όταν είχε αφιχθεί στην Κύπρο η οθωμανική αρμάδα, ο Νικόλαος Μώζερας από τις Αλυκές μετέβη πρώτα στην Αμμόχωστο και μετά στη Λευκωσία, επιφορτισμένος να μεταφέρει επίσημες επιστολές από τη διοίκηση της Αμμοχώστου στη διοίκηση της πρωτεύουσας. Όταν οι Οθωμανοί αποβιβάστηκαν στις Αλυκές της Λάρνακας και άρχισαν να λεηλατούν και να προκαλούν καταστροφές έως τα Λεύκαρα και στα γύρω χωριά, ο Νικόλαος Μώζερας έλαβε μέρος στις επιθέσεις που πραγματοποίησαν εναντίον των εχθρών οι Βενετοί με το ελαφρύ ιππικό. Στη συνέχεια, οι κάτοικοι των Λευκάρων αναγκάστηκαν να δηλώσουν υποταγή στον εχθρό για να αποτρέψουν περαιτέρω καταστροφή του χωριού και των κατοίκων του. Οι Βενετοί, πανικόβλητοι μήπως και άλλα χωριά αλλά και οι Κύπριοι χωρικοί που είχαν συγκεντρωθεί στα βουνά του Τροόδους δηλώσουν υποταγή στον εχθρό και δεν αντισταθούν, έδωσαν εντολή να φονευθούν όλοι οι ενήλικες αρσενικού γένους Λευκαρίτες και να πυρποληθεί το χωριό. Ανάμεσα στα μέλη του ελαφρού ιππικού που είχαν μετά από εντολή αναλάβει να τιμωρήσουν τους Λευκαρίτες και να καταστρέψουν το χωριό τους ήταν και ο Νικόλαος Μώζερας.
Ο Ναυπλιώτης ιππέας έλαβε μέρος και σε μια επίθεση εναντίον των εχθρών που είχε γίνει στο Δάλι. Μια ομάδα έφιππων Οθωμανών, στην προσπάθειά της να ανιχνεύσει τον χώρο προχωρώντας προς τη Λευκωσία, όταν έφθασε στο Δάλι δέχθηκε επίθεση από έναν λόχο του ελαφρού ιππικού και έπαθε πραγματική πανωλεθρία. Πάρα πολλοί από αυτούς φονεύθηκαν και αρκετοί αιχμαλωτίστηκαν και μεταφέρθηκαν στη Λευκωσία μαζί με τα κεφάλια των σκοτωμένων. Αλλά και όταν αργότερα οι Οθωμανοί στρατοπέδευσαν έξω από τη Λευκωσία και έστησαν το πυροβολικό και άρχισαν να την πολιορκούν, ο Νικόλαος Μώζερας μαζί με άλλα μέλη του ελαφρού ιππικού έβγαιναν τις νύχτες έξω από τα τείχη και προκαλούσαν δολιοφθορές στο οθωμανικό στρατόπεδο. Θέση από την οποία υπερασπιζόταν την πόλη, όπως ο ίδιος αναφέρει στο αίτημά του, ήταν ο προμαχώνας Ποδοκάθαρο, τον οποίο αποκαλεί προμαχώνα του Λίβιου Ποδοκάθαρου, εφόσον αυτός είχε καταβάλει δέκα χιλιάδες δουκάτα για την οικοδόμησή του. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις αυτόπτων μαρτύρων της πολιορκίας και άλωσης της Λευκωσίας, ο προμαχώνας Ποδοκάθαρο είχε δεχθεί τις πιο ανελέητες επιθέσεις από τους εχθρούς. Από τον ίδιο προμαχώνα κατόρθωσαν και εισχώρησαν οι εχθροί μέσα στην πόλη και την κυρίευσαν.

Αιχμάλωτος κωπηλάτης

Στις 9 Σεπτεμβρίου 1570, όταν οι Οθωμανοί εισέβαλαν στη Λευκωσία, ο Νικόλαος Μώζερας με τα όπλα στο χέρι υπερασπιζόταν τον προμαχώνα Ποδοκάθαρο, αλλά πληγώθηκε από ένα βέλος στο δεξί του χέρι και από ένα άλλο κτυπήθηκε στο δεξί του γόνατο, με αποτέλεσμα να συλληφθεί αιχμάλωτος. Με την άλωση της Λευκωσίας αιχμαλωτίστηκε επίσης και η σύζυγος του Μώζερα και οι τρεις μικροί του γιοι. Μετά την αιχμαλωσία του, οδηγήθηκε με αλυσίδες στα πόδια ως κωπηλάτης στις οθωμανικές γαλέρες. Την ανελέητη ζωή ως κωπηλάτης τη βίωσε περισσότερο από έναν χρόνο έως την ημέρα της λαμπρής νίκης των χριστιανικών δυνάμεων της Ιερής Συμμαχίας (Sacra Liga), στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, στις 7 Οκτωβρίου 1571.

Κατά τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, μαζί με τον οθωμανικό στόλο βρίσκονταν και πολλοί κωπηλάτες δεμένοι με αλυσίδες στις γαλέρες, που είχαν συλληφθεί αιχμάλωτοι στην Κύπρο, όταν έπεσε η Λευκωσία και αργότερα η Αμμόχωστος, και μεταξύ αυτών ήταν και ο Νικόλαος Μώζερας. Όταν οι σύμμαχοι τον απελευθέρωσαν λύνοντας τις αλυσίδες από τα πόδια του, πήρε τα σπαθιά απο τους νεκρούς και άρχισε να κτυπά τους εχθρούς κατορθώνοντας να φονεύσει δύο και απελευθερώνοντας άλλους δεκατέσσερις Κύπριους κωπηλάτες, οι οποίοι σίγουρα θα φονεύονταν από τον εχθρό.

Στη Ζάρα και στο Κάτταρο

Μετά τη θριαμβευτική νίκη στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, ο Νικόλαος Μώζερας ακολούθησε τον βενετικό στόλο. Επί της γαλέρας του ίδιου του θριαμβευτή της Ναυμαχίας της Ναυπάκτου και μετέπειτα δόγη Sebastian Venier έφθασε στη Ζάρα. Εκεί πολέμησε κάτω από τη σημαία του διοικητή Battista και σε μάχη που είχε διεξαχθεί κατά των Οθωμανών πληγώθηκε με αρκεβούζιο στο δεξιό ισχίο. Αργότερα υπό τις διαταγές του συνταγματάρχη Martello έλαβε μέρος στο Κάτταρο σε επιθέσεις κατά των Οθωμανών.

Τέλος, ο Νικόλαος Μώζερας αναφέρεται στο αίτημά του και στους δύο αδελφούς του, Κόντο και Μαρτίνο, που είχαν υπερασπιστεί την Αμμόχωστο. Με την παράδοση της πόλης στον εχθρό αιχμαλωτίστηκαν και οι δύο και μαζί τους σύρθηκαν στην αιχμαλωσία η μητέρα του, οι αδελφές του και άλλοι συγγενείς του. Έχασε, όπως σημειώνει, ό,τι είχε, την οικογένειά του, την περιουσία του και την πατρίδα του και δεν είχε πού να απευθυνθεί και να ζητήσει βοήθεια εκτός από τη Δημοκρατία της Βενετίας, την οποία υπηρέτησε πιστά τόσο αυτός όσο και ολόκληρη η οικογένειά του και οι πρόγονοί του. Ζητούσε να διοριστεί σ’ έναν λόχο του ελαφρού ιππικού στη βενετική επικράτεια ώστε να έχει έναν μισθό να ζήσει αξιοπρεπώς ύστερα από όσα υπέφερε και βίωσε. Εκλιπαρούσε επίσης ώσπου να ληφθεί η απόφαση για διορισμό του, να του παραχωρηθεί ένα ελάχιστο ποσό χρημάτων για επιβίωση. Στις 12 Μαρτίου 1575, η βενετική Γερουσία με απόφασή της διόριζε τον Νικόλαο Μώζερα να υπηρετήσει στην Κεφαλλονιά, στο εκεί σώμα του ελαφρού ιππικού.

 

Ο Meyer, o Giganti, και o Graf και οι Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες

Μισθοφόροι στη ταβέρνα, του Urs Graf. Δυο Ρωμιοί Stratioti βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι με τους διάσημους Γερμανούς μισθοφόρους τους Landsknecht.
Μισθοφόροι στη ταβέρνα, του Urs Graf. Δυο Ρωμιοί Stratioti βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι με τους διάσημους Γερμανούς μισθοφόρους τους Landsknecht.

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά προπονητή ξιφασκίας, εκπαιδευτή της Ελληνικής Πολεμικής Τέχνης του Παμμάχου, Research Scholar της Συντεχνίας των Ελεύθερων Ξιφομάχων.

Μετά τη πτώση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας πάρα πολλοί Ρωμιοί πολεμιστές μετανάστευσαν στην Δύση και οργάνωσαν τις μονάδες των ‘Stratioti’ ή αλλιώς τους ‘Παράξενους Φτωχούς Στρατιώτες’, όπως συχνά λέγονταν. Αν και οι δράση τους είναι (δυστυχώς) σχετικά άγνωστη στην σημερινή Ελλάδα, ήταν πολλοί διάσημοι στην Ευρώπη αφού εκτός του ότι αντιστέκονταν και πολεμούσαν γενναία ενάντια στο δυνατότερο στρατό της εποχής τους Οθωμανούς, πολέμησαν και ενάντια σε στρατούς της Δύσης ενώ λίγο αργότερα τους υπηρέτησαν. Το αποτέλεσμα ήταν πολλοί από αυτούς να πάρουν αξιώματα ,να γίνουν ιππότες, αλλά και να τους σέβονται άλλες στρατιωτικές μονάδες της Δύσης.

Μια αξιόμαχη μονάδα ήταν οι Ελβετοί πεζικάριοι που θεωρούσαν τους Ρωμιούς Stratioti ισάξιους τους στο πόλεμο. Όσο για τους απλούς ανθρώπους των βασιλείων της Δύσης οι Stratioti στα μάτια τους ήταν εξωτικοί πολεμιστές χωρίς πατρίδα.

Η Μάχη του Μαριγκνάνο του  Urs Graf,με τίτλο η φρίκη του πολέμου.  Αριστερά εικονίζονται οι έφιπποι Ρωμιοί  Stratioti σε παράταξη μάχης.
Η Μάχη του Μαριγκνάνο του Urs Graf,με τίτλο η φρίκη του πολέμου. Αριστερά εικονίζονται οι έφιπποι Ρωμιοί Stratioti σε παράταξη μάχης.

Για το πόσο διάσημοι ήταν, φαίνεται από σύγχρονους ιστορικούς που έγραφαν για αυτούς, αλλά και από καλλιτέχνες που τους ζωγράφιζαν. Ακόμα και δάσκαλοι οπλομαχίας της εποχής μιλούν έμμεσα για αυτούς, ενώ άλλοι όπως ο Nicoletto Giganti ο Βενετός γράφει στο δεύτερο βιβλίο του για ένα είδος μικρής ιδιόμορφης ασπίδας που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες (όπου Έλληνες γράφει Γραικοί) και αναφέρει τη χρήση της. Ένας από τους μεγάλους δάσκαλους οπλομαχίας που δεν μιλά ανοικτά για αυτούς αλλά ωστόσο τους αναφέρει ως εξωτικούς και ξωμερίτες, ήταν ο Joachim Meyer.

Ο Meyer είχε έρθει σε επαφή με πολλούς πολεμιστές, ιππότες και μισθοφόρους. Από αυτούς είχε συγκεντρώσει πάρα πολλές πληροφορίες για το τρόπο της ξιφομαχίας.
Ο Meyer γεννήθηκε στη πόλη Basel το 1537. Από νεαρή ηλικία έγινε δόκιμος στη συντεχνία των Μαχαιροποιών. Η συγκεκριμένη συντεχνία ήταν ιδιαίτερα πολεμοχαρής όποτε τα μέλη ης συχνά εκπαιδεύονταν στη τοπική φρουρά ή εθνοφρουρά που απαρτίζονταν από λογής λογής μισθοφόρους. Είναι εμφανές ότι είχε επιρροές από το στυλ ξιφομαχίας της Bologna. Ήταν λογικό αφού πολλοί μισθοφόροι της Ιταλίας περιπλανιόντουσαν εκείνη την εποχή παντού. Ωστόσο η μέθοδος του έχει μεγάλες επιρροές από το στυλ ξιφομαχίας και οπλομαχίας των Βαλκάνιων πολεμιστών, των Πολωνών και των Ούγγρων. Είναι γνωστό ότι η Αγία Ρωμαϊκή Γερμανική αυτοκρατορία είχε στο στρατό της μισθοφόρους από τη Πολωνία, την Ουγγαρία αλλά είχε και Stratioti που ένας από αυτούς ο Μερκούριος Μπούας είχε πάρει και μεγάλους τίτλους. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι ο Meyer του είδε.

Ο Κομίνης Μάνεσης δεόμενος γονατιστός μπροστά στον ένθρονο Χριστό. Φοράει σκούφο, “καλογερικό” όπως τον λένε, και στο χέρι του κρατάει το “ψηλό καπέλο”, χαρακτηριστικό των Stratioti.
Aπο ‘Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες’

Εδώ όμως έρχεται ένας Ελβετός ζωγράφος, χρυσοχόος και μισθοφόρος της εποχής ο Urs Graf. Ο Graf γεννήθηκε το 1485 στη Solothurn και πέθανε το 1528 στη Basel τη πόλη που γεννήθηκε ο Meyer 9 χρόνια αργότερα. Ο Graf είχε καταταχτεί στο Ελβετικό πεζικό ως μισθοφόρος δηλαδή στη μονάδα που θεωρούσε τους Ρωμιούς πολεμιστές ως ισάξιους. Σε δυο από τα εκατό πενήντα έργα του είχε ζωγραφίσει Ρωμιούς Stratioti. Το πρώτο είναι ένα έργο του 1521 και αποδίδει τη Μάχη του Μαριγκνάνο ενώ το έργο ονομάζεται ‘η φρίκη του πολέμου’.
Στο άλλο είναι οι ‘Μισθοφόροι στη ταβέρνα’ και είναι έργο του 1523. Και στα δύο έργα οι Stratioti αναγνωρίζονται από τα χαρακτηρίστηκα μεγάλα καπέλα τους, ενώ στο δεύτερο πίνακα διασκεδάζουν στη ταβέρνα δίπλα από τους διάσημους Γερμανούς μισθοφόρους τους Landsknecht.

Ο Στρατιώτης Ιωάννης Μάνεσης. Πρόκειται για λεπτομέρεια της εικόνας της Δέησης (1546) που βρίσκεται στον Άγιο Γεώργιο των Ελλήνων στη Βενετία. Ο Ιωάννης μαζί με τον Γεώργιο και τον Κομίνη, ο οποίος και απεικονίζεται γονατιστός εμπρός στον ένθρονο Χριστό, είναι οι αφιερωτές και προφανώς μέλη της ίδιας οικογενείας των Stratitoti.
(“Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες” σελ.123)

Ο Graf έζησε στη Basel από το 1512 έως τον θάνατο του. Κατά τη διάρκεια της διαμονής του στη Basel έκανε τα έργα του. Ως μοντέλα είχε τους ανθρώπους που έβλεπε στη πόλη που έμενε και από ότι βλέπουμε υπήρχαν και Stratioti στη Basel! Συνεπώς αυτοί ήταν οι εξωτικοί και οι ξωμερίτες πολεμιστές που είχε έρθει σε επαφή αργότερα ο Meyer.

Προφίλ και μπούστος Στρατιώτη. Μεταξύ 1477-1491. Μάντουα της Ιταλίας. Άγνωστου ζωγράφου. Σήμερα βρίσκεται στο Λονδίνο http://collections.vam.ac.uk/ Διακρίνεται ο κεφαλόδεσμος κάτω από το χαρακτηριστικό ψηλό καπέλο. Απο 'Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες'
Προφίλ και μπούστος Στρατιώτη. Μεταξύ 1477-1491. Μάντουα της Ιταλίας. Άγνωστου ζωγράφου. Σήμερα βρίσκεται στο Λονδίνο. Διακρίνεται ο κεφαλόδεσμος κάτω από το χαρακτηριστικό ψηλό καπέλο.
Απο ‘Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες’

Φυσικά οι Ρωμιοί πολεμιστές δεν ήταν δημοφιλείς μόνο στη Γερμανία. Ήταν εξαιρετικά αξιοσέβαστοι στη Βενετία που ήταν και η πόλη που υπηρετούσαν για χρόνια και είναι λογικό ο Nicoletto Giganti ο Βενετός να γράφει για τις Ελληνικές ασπίδες των Γραικών στο βιβλίο του αφού εκτός του ότι υπηρετούσαν τη Βενετία είχαν και Ρωμαίικη Συνοικία.

Άλλο ένα από τα πορτρέτα της Μάντουας. Πρόκειται για μια σειρά πορτρέτων που διακοσμούσαν την οροφή αίθουσας στο Παλάτι San Martino Gusnago της Μάντουας. Είκοσι απ' όσα έχουν βρεθεί εκτίθενται σε τρία μουσεία, στο Λονδίνο και στις ΗΠΑ. Άλλα τόσα περίπου βρίσκονται σε διάφορες ιδιωτικές συλλογές. Από τα είκοσι των μουσείων δύο εικονίζουν Αρβανίτες Στρατιώτες με ψηλά καπέλα και ένα(;) με κράνος. Είναι άγνωστου ζωγράφου, της Λομβαρδικής σχολής.
Άλλο ένα από τα πορτρέτα της Μάντουας. Πρόκειται για μια σειρά πορτρέτων που διακοσμούσαν την οροφή αίθουσας στο Παλάτι San Martino Gusnago της Μάντουας. Είκοσι απ’ όσα έχουν βρεθεί εκτίθενται σε τρία μουσεία, στο Λονδίνο και στις ΗΠΑ. Άλλα τόσα περίπου βρίσκονται σε διάφορες ιδιωτικές συλλογές. Από τα είκοσι των μουσείων δύο εικονίζουν Αρβανίτες Στρατιώτες με ψηλά καπέλα και ένα(;) με κράνος.
Είναι άγνωστου ζωγράφου, της Λομβαρδικής σχολής.

Φυσικά και στην Ιταλία ζωγράφοι έχουν ζωγραφίσει τους περίφημους αυτούς πολεμιστές που μερικοί από αυτούς είναι εξοπλισμένοι με ιπποτική περιβολή. Πολλοί από αυτούς όπως είπαμε είχαν γίνει ιππότες.
Έτσι έχουμε άλλη μια απόδειξη ότι η οπλομαχία των Stratioti δε πέρασε αδιάφορη από τους δάσκαλους ξιφομαχίας της εποχής τους.

Στην εικόνα αυτή, ο Ρωμιός stratioti καλπάζει και έχει στον “στόκο”(=αιχμή κονταριού) τη σημαία με τα σύμβολα του Γερμανού βασιλιά Μαξιμιλιανού Α΄(Λευκού Βασιλιά).
Aπο ‘Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες’
Στο αριστερό της γκραβούρας, πίσω από τα πυροβόλα, εικονίζονται Ρωμιοί Stratitoti έφιπποι, με τα ψηλά καπέλα τους, τα μακριά μανίκια και τα χαρακτηριστικά κοντάρια που ήταν αμφίαιχμα και στον εμπρός “στόκο” (=αιχμή) έφεραν σημαία. Λόγω της γενναιότητάς τους ο Μαξιμιλιανός ο Α’ έδωσε το προνόμιο στον καπετάνιο τους Μερκούριο Μπούα να φέρει τη σημαία του -είχε σύμβολο δύο κορμούς χιαστή- μαζί με τον δικέφαλο αετό.
Aπο ‘ Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες ‘

 

Βιβλιογραφία

-From Venice to Byzantium and Back: Relations between Venetians and Greeks, 1200-1600 by Rebecca E. Malik

-The ‘Lost’ Second Book of Nicoletto Giganti(1608): A Rapier Fencing Treatise

– Gründtliche Beschreibung der Kunst des Fechtens (1570)

– Παράξενοι Φτωχοί Στρατιώτες, Εκδόσεις Αλφειός, Του Γιώργου Σαλεμά

-Arthur M. Hind. A History of Engraving and Etching

-Οι μεταβυζαντινοί πολεμιστές ‘Stratioti’

-Σπάνιες εικονογραφίες Βυζαντινών πολεμιστών στον ‘Ερωτόκριτο’ του Βιτζέντζο Κορνάρο

-Όταν οι Κρητικοί τοξότες, οι χωριάτες πολιτοφύλακες και οι Ορθόδοξοι παπάδες υπερασπίσθηκαν τη Ζάκυνθο από την Ορδή των Οθωμανών

-Οι Ρωμιοί Αγιαποστολίτης, Καλόφωνος και Μάστορας που χρησθήκαν ιππότες από τον αυτοκράτορα της Γερμανίας

 

Οι Ρωμιοί Αγιαποστολίτης, Καλόφωνος και Μάστορας που χρησθήκαν ιππότες από τον αυτοκράτορα της Γερμανίας

Ο στρατός του Κάρολου Ε΄ στην Τύνιδα το 1535, Jan Cornelisz Vermeyen
Ο στρατός του Κάρολου Ε΄ στην Τύνιδα το 1535, Jan Cornelisz Vermeyen

 

Αρθρο απο Παμπάλαια

Στο Βενετοτουρκικό πόλεμο 1499-1503 οι Βενετοί κέρδισαν την Κεφαλονιά – που είχαν αναγκαστεί να την παραχωρήσουν στο σουλτάνο το 1485 – αλλά έχασαν τα ‘δυο τους μάτια στο Μοριά’, τη Μεθώνη και την Κορώνη. Η Μεθώνη πάρθηκε εξ εφόδου και, κατά τη συνήθεια των καιρών, οι κάτοικοι σφαγιάστηκαν ή εξανδραποδίστηκαν. Οι Κορωναίοι, και όσοι Μοθωναίοι είχαν καταφύγει εκεί, προτίμησαν να συνθηκολογήσουν. Όσοι διάλεξαν την προσφυγιά από την Οθωμανική διοίκηση μεταφέρθηκαν κυρίως στην Κεφαλονιά αλλά και στη Ζάκυνθο.

32 χρόνια αργότερα ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, έχοντας κατακτήσει το μεγαλύτερο μέρος της Ουγγαρίας, έστειλε για δεύτερη φορά το στρατό του εναντίον της Βιέννης. Σε αντιπερισπασμό ο αυτοκράτορας Κάρολος Ε΄ έστειλε το στόλο του, ενισχυμένο με πλοία από τον πάπα και τους Ιππότες της Μάλτας, στην ανατολική Μεσόγειο. Ναύαρχος ήταν ο Γενουάτης Andrea Doria και είχε υπό τις διαταγές του 48 κάτεργα και 35 άλλα πλοία. Ο Οθωμανικός στόλος, με περίπου 80 πλοία, βρισκόταν το καλοκαίρι του 1532 στην Πρέβεζα. Ο Doria έπλευσε στη Ζάκυνθο όπου προσπάθησε μάταια να προσεταιρισθεί τους Βενετούς. Φοβόταν ο Γιάννης το θεριό και το θεριό το Γιάννη και έτσι οι δύο στόλοι κρατήθηκαν μακριά ο ένας από τον άλλο, ώσπου ο Οθωμανικός, χτυπημένος από πανούκλα, αποχώρησε.

Αρπάζοντας την ευκαιρία οι αυτοκρατορικοί επιτέθηκαν στην Κορώνη, μιας και τη θεώρησαν ευκολότερο στόχο από τη Μεθώνη. Μαζί με τους Ισπανούς, Ναπολιτάνους και άλλους μαχητές ήταν και αρκετοί Stratioti. Κάποιοι από αυτούς ήδη στην υπηρεσία του αυτοκράτορα στο Βασίλειο της Νεάπολης, άλλοι στρατολογημένοι ή εθελοντές από τη Ζάκυνθο. Μετά από σφοδρούς κανονιοβολισμούς και τέσσερες εφόδους εναντίον των τειχών οι επιτιθέμενοι μπήκαν στο κάστρο, αλλά οι Τούρκοι αντιστέκονταν ακόμα στο ισχυρότερο σημείο του. 700 Τούρκοι ιππείς που έφτασαν στο μεταξύ από τη Λακωνία έπεσαν σε τάφρο και εξολοθρεύτηκαν. Τα παλουκωμένα τους κεφάλια λύγισαν το ηθικό των αμυνομένων και συνθηκολόγησαν.

Οι απώλειες των αυτοκρατορικών ήταν σημαντικές και ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και οι καπεταναίοι Θεόδωρος Μπόχαλης και Θεόδωρος Βοσκίτης. Η Κορώνη όμως δεν θα έμενε σε χριστιανικά χέρια για πολύ. Ο σουλτάνος είχε εγκαταλείψει την εκστρατεία εναντίον της Βιέννης και ήταν αποφασισμένος για λόγους γοήτρου να ξαναπάρει την Κορώνη οπωσδήποτε. Για τον αυτοκράτορα η πόλη δεν είχε πια καμιά σχεδόν αξία και η άμυνα της κόστιζε πολύ. Όταν τον Αύγουστο του 1533 ξαναγύρισε ο Doria με 36 πλοία και εφόδια οι οχτώ χιλιάδες πολεμιστές και άμαχοι είχαν φτάσει να τρώνε τα παπούτσια τους. Ο Γενουάτης κατάφερε να σπάσει τον αποκλεισμό του Οθωμανικού στόλου και το κάστρο πήρε ανάσα με κάποιες πρόσκαιρες πολεμικές επιτυχίες.

Στο μεταξύ ο Κάρολος Ε΄ προσπαθούσε να ξεφορτωθεί την Κορώνη. Την παραχώρησε στους Βενετούς αλλά δεν τη δέχτηκαν. Προσπάθησε μέσω του πάπα να μοιραστεί τα έξοδα με άλλους χριστιανούς ηγεμόνες αλλά ούτε αυτό κατάφερε. Έτσι ο στόλος του ξαναπήγε για μια τελευταία φορά στην Κορώνη το 1534 και πήρε το στρατό και 5.000 κατοίκους της περιοχής. Πολλοί από τους Μεσσήνιους εγκαταστάθηκαν στην Μεσσήνη της Σικελίας, παλιά τους αποικία, άλλοι στη Νεάπολη και άλλοι στα νησιά του Ιονίου και την Κρήτη.

Τρεις τουλάχιστον κάτοικοι της Ζακύνθου διακρίθηκαν στις επιχειρήσεις του 1532. Ανακηρύχτηκαν ιππότες και τους δόθηκαν κάστρα και φέουδα στο Μοριά, μόνο που έπρεπε πρώτα να … κατακτηθούν. Οι ανδραγαθήσαντες ήταν μάλλον πολύ περισσότεροι αλλά, όπως θα δούμε παρακάτω, η ανδρεία από μόνη της συνήθως δεν αρκεί.

Ο ένας λεγόταν Νικόλαος Μάστορας (1) ή Μάστορης, αλλά αναφέρεται και σαν Νικόλαος Μανουράς (2). Τα αποδεικτικά έγγραφα βρίσκονταν το 19ο αιώνα στην κατοχή της οικογένειας Λογοθέτη, που είχε κληρονομήσει τον τίτλο και τα προνόμια του στα τέλη του 17ου. Τα είχε εξετάσει ο Παναγιώτης Χιώτης αλλά δεν τα δημοσίευσε.
Ο δεύτερος λεγόταν Θεόδωρος Αγιαποστολίτης και ήταν Κορωναίος στην καταγωγή. Ο Διονύσιος Ρώμας στον ‘Σοπρακόμιτο’ λέει ότι οι Αγιαποστολίτες είχαν καταγωγή από το Βυζάντιο και είχαν καταφύγει στην Κορώνη πριν εγκατασταθούν στη Ζάκυνθο (3). Λέει ακόμη ότι ο Θεόδωρος ήταν stradioto, δηλαδή Στρατιώτης (4). Ήταν μάλλον γεννημένος στη Ζάκυνθο. Ανακηρύχτηκε ιππότης από τον Κάρολο Ε΄ το 1533. Παρακάτω το αυτοκρατορικό έγγραφο, σε μετάφραση από τα Λατινικά του Κερκυραίου Ανδρέα Μουστοξύδη.

Agiapostolitis from Moustoxydis 1Agiapostolitis from Moustoxydis 2Agiapostolitis from Moustoxydis 3

Ο Άγιος Γεώργιος των Σκορτών ήταν πιθανότατα το κάστρο που παράδωσε ο Κροκόνδυλος Κλαδάς στο Μωάμεθ τον Πορθητή και πήρε σε αντάλλαγμα το κάστρο της Βαρδούνιας. Δυστυχώς το έγγραφο δεν δίνει λεπτομέρειες ούτε για τις πράξεις του Αγιαποστολίτη, ούτε για το ιπποτικό τάγμα στο οποίο εντάχθηκε. Για αυτό το τελευταίο μας δίνει κάποιες σοβαρές ενδείξεις το αντίστοιχο έγγραφο του Μιχαήλ Καλόφωνου.
Οι Καλόφωνοι, όπως και οι Αγιαποστολίτες, ήταν από την Κωνσταντινούπολη (5). Πρόσφυγες στην Κορώνη, ξαναπροσφυγοποιήθηκαν το 1500 και εγκαταστάθηκαν στη Ζάκυνθο.

Παρακάτω το αυτοκρατορικό έγγραφο σε μετάφραση του Παναγιώτη Χιώτη.

Kalofonos from Chiotes II 1

Kalofonos from Chiotes II 2

Kalofonos from Chiotes II 3
Ο χρυσός σταυρός με τους τέσσερις μικρότερους ήταν το σύμβολο του σταυροφορικού Βασιλείου της Ιερουσαλήμ, το στέμμα του οποίου διεκδικούσε ο Κάρολος και ήταν ενσωματωμένο στο έμβλημα του Βασιλείου της Νεάπολης (των Δύο Σικελιών).

Ο λέων άρπαξ ήταν επίσης σύμβολο που χρησιμοποιούσε ο Κάρολος, ενώ ο μαύρος δικέφαλος ήταν το σύμβολο της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που είχε αποκτηθεί μέσω επιγαμίας με τους Κομνηνούς. Η λόγχη με σταυρό (λόγχη αιχμιζομένη δια σταυρού) είναι στην πραγματικότητα αυτό που είναι γνωστό σαν ‘σταυρός του Αγίου Ιακώβου’, προστάτη αγίου της Ισπανίας. Ήταν επίσης το έμβλημα του Santiago de Compostela, του μεγαλύτερου και σημαντικότερου από τα τρία Ισπανικά ιπποτικά τάγματα. Οι ‘santiaguistas’ λέγονταν και ‘caballeros de la espada’, δηλαδή ιππότες της σπάθης. Στο έγγραφο οι ‘ομοβάθμιοι’ του Καλόφωνου αποκαλούνται ‘οι φέροντες γυμνήν σπάθην’.

Νομίζω αυτά είναι αρκετά για να είμαστε βέβαιοι σε ποιό τάγμα ανήκε ο Καλόφωνος αλλά και οι άλλοι δύο. Τα άλλα δύο τάγματα ήταν σφιχτότερα στις προϋποθέσεις που έβαζαν και δεν δέχονταν καν έγγαμους. Υπήρχε και ένα άλλο τάγμα όπου θεωρητικά θα μπορούσε να τους εντάξει ο Κάρολος, το του Χρυσόμαλλου Δέρατος, αλλά εκεί αφ’ ενός μέλη ήταν μόνο μικροί και μεγάλοι ηγεμόνες και αφ’ ετέρου είχε μόνο 30 μέλη στα οποία δεν περιλαμβάνονταν. Αντίθετα, το τάγμα του Santiago είχε εκατοντάδες μέλη.

Αυτό δεν σημαίνει πως θα μπορούσαν να γίνουν μέλη όλοι οι ανδραγαθήσαντες Έλληνες. Έπρεπε να είναι επιβεβαιωμένα από οικογένεια αρχοντική, να μην είναι νόθοι και να είναι καθολικοί. Δεν ξέρω αν οι τρεις πληρούσαν αυτούς τους όρους ή ο ευγνώμων αυτοκράτορας νέρωσε το κρασί του. Τα αρχεία πάντως του τάγματος σώζονται και βρίσκονται στο Archivo Historico Nacional της Μαδρίτης. Εκεί ίσως φυλάγονται κάποιες επιπλέον πληροφορίες για τους τρεις αυτούς πολεμιστές.
Τελειώνοντας ας επισημάνουμε και ένα λάθος του έκανε ο Λεωνίδας Ζώης όταν έγραφε μια περίληψη του εγγράφου για τον Καλόφωνο (6). Έγραψε:

Kalofonos from Zois giostra

Είναι φανερό σε όποιον διαβάσει το έγγραφο ότι αυτό δεν είναι σωστό. Δικαίωμα, και οφειλή, είχε να φέρει τα παράσημα και τα σύμβολα. Δεν χρειαζόσουν ιδιαίτερο δικαίωμα για να διοργανώσεις γκιόστρα ή να μονομαχήσεις. Ειδικά στη Ζάκυνθο, γίνονταν γκιόστρες ακόμα και στα πανηγύρια.

Πηγές:
(1) Π. Χιώτης, ‘Ιστορικά Απομνημονεύματα’, τόμος Β΄, σελ. 548.
(2) Π. Χιώτης, ‘Ιστορικά Απομνημονεύματα’, τόμος Γ΄, σελ. 84.
(3) Α΄, σελ. 434, σημ. 10 του 5ου κεφ.
(4) Α΄, κεφ. 5ο, σελ. 267.
(5) Λ. Ζώη, ‘Λεξικόν Ιστορικόν και Λαογραφικόν Ζακύνθου’, τόμος Α΄, σελ. 258.
(6) ‘Λεξικόν’, τόμος Α΄, σελ. 259.

Όταν οι Κρητικοί τοξότες, οι χωριάτες πολιτοφύλακες και οι Ορθόδοξοι παπάδες υπερασπίσθηκαν τη Ζάκυνθο από την Ορδή των Οθωμανών.

Σφακιώτης από Veccelio

Άρθρο από τα Παμπάλαια με προσθήκες του Γεώργιου Ε. Γεωργά

Είμαστε στην άνοιξη του 1571, δυο Οθωμανικές φούστες αποβίβασαν πολεμιστές στη Ζάκυνθο και έκαναν επιδρομή στις Βολίμες. Οι Ζακυνθινοί stratioti που φύλαγαν το νησί έχασαν το πλεονέκτημα τους διότι η περιοχή που έκαναν επιδρομή οι Οθωμανοί ήταν κακοτράχαλη και τα άλογα ήταν σχεδόν άχρηστα. Παράλληλα ένα μεγάλο μέρος των stratiοti βρίσκονταν στη Κύπρο υπερασπίζοντας τη Φαμαγκούστα. Έτσι την υπεράσπιση του νησιού την ανέλαβαν οι τσέρνιδοι που ήταν χωριάτες πολιτοφύλακες της ορεινής ζώνης κάτω από τις διαταγές των ευγενών Γεώργιου Μινώτου και Κωνσταντίνου Βλαστού.

Οι δυο φούστες δεν ήταν παρά αναγνωρίστηκα πλοία. Το καλοκαίρι ο Οθωμανικός στόλος έφτασε στο νησί. Μια δύναμη 300 πλοίων από τα οποία τα 200 ήταν γαλέες. Ο αρχηγός του στόλου ήταν ο Αλή Πασάς. Ήταν σχετικά νέος και άπειρος, άσχετος με τη θάλασσα, αλλά παντρεμένος με μια από τις κόρες του Σουλτάνου Σελίμ του Μέθυσου. Μαζί του είχε τον Μεχμέτ Σουλούκ, Μπέη της Αλεξάνδρειας, κουρσάρο πασίγνωστο στους Χριστιανούς με το όνομα Σιρόκο. Επιπλέον είχε τον Uluç Ali ,Πασά του Αλγερίου, ένα εξισλαμισμένο πρώην αιχμάλωτο από την Κάτω Ιταλία που χρώσταγε τη μετεωρική του άνοδο στις ικανότητες του και μόνο. Από τη στεριά κατέβαινε με μεγάλο στρατό να τους ενισχύσει ο Περτέβ Πασάς, φίλος και μάλλον συμπατριώτης του Σερβικής καταγωγής Μεγάλου Βεζίρη Σοκολού Μεχμέτ Πασά.
Η αρμάδα πριν φτάσει στη Ζάκυνθο είχε καταλάβει το Ρέθυμνο αλλά είχε αναγκαστεί να εγκαταλείψει την Κρήτη λόγω σοβαρών απωλειών σε έμψυχο υλικό. Κατόπιν είχε λεηλατήσει τα Κύθηρα. Στις 21 Μαΐου μία μοίρα 20 πλοίων υπό τον Uluç Ali είχε χτυπήσει τα μικροσκοπικά νησιά των Στροφάδων, 30 μίλια νότια της Ζακύνθου, παίρνοντας σκλάβους 35 μοναχούς και δόκιμους.

Οι Τούρκοι και οι Βορειοαφρικανοί αποβιβάστηκαν στη Ζάκυνθο στις 5 Ιουλίου και προχώρησαν στο εσωτερικό καίγοντας και λεηλατώντας. Ήταν πάνω από 12.000 με επικεφαλής τον Uluç Ali. Οι Ζακυνθινοί αποσύρθηκαν σε οχυρές τοποθεσίες, κυρίως στην Terra, την καστρόπολη, αφήνοντας το Borgo della Marina και το Porto, δηλαδή τη σημερινή πόλη και το λιμάνι, στους επιτιθέμενους.

Οι Τούρκοι περικύκλωσαν το κάστρο και στα βατά σημεία του λόφου στήσανε πυροβολαρχίες και πρόχειρες οχυρώσεις. Στον Αρίγκο φτιάξανε ένα ξυλόκαστρο. Ζήτησαν, όπως συνηθιζόταν, από τον πρεβεδούρο (provveditor) Paolo Contarini να παραδοθεί το κάστρο υπό όρους αλλά αυτός αρνήθηκε και τους αντιμετώπισε κυρίως με τοξότες!
Οι Βενετοί αναγνώριζαν τη χρησιμότητα του τόξου και ήταν η μόνη Δυτική δύναμη που χρησιμοποιούσε ακόμα μεγάλο αριθμό τοξοτών στο στρατό και το στόλο τους. Οι τοξότες αυτοί προέρχονταν από τις κτήσεις τους στα Βαλκάνια και ιδιαίτερα την Κρήτη, όπου διατηρούνταν ακμαία μια παράδοση τοξοβολίας δύο χιλιετηρίδων. Ο John Locke είπε το 1553:

Οι Κρητικοί είναι δυνατοί άντρες, και πολύ καλοί τοξότες, είναι καλοί στο σημάδι.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η περιγραφή Κρητών τοξοτών του πλοιάρχου Roger Bodenham τo 1551 (από το ίδιο βιβλίο, σσ. 75-76) ενώ παρέπλεε τις ακτές της Κρήτης μια Οθωμανική αρμάδα 250 πλοίων στο δρόμο για τη Μάλτα. Ταιριάζει σχεδόν απόλυτα με αυτή την απεικόνιση του ζωγράφου Cesare Vecellio ο οποίος απεικόνισε ένα Σφακιανό τοξότη σε Βενετική υπηρεσία το 16ο αιώνα.

Γίνανε προετοιμασίες σαν να είχαν πάει οι Τούρκοι εκεί. Υπάρχουν σε αυτό το νησί της Κρήτης πολλοί ξεκομμένοι άνθρωποι, που ζουν συνέχεια στα βουνά, ήρθαν κάτω να υπηρετήσουν (στο στρατό), σε αριθμό τέσσερες ή πέντε χιλιάδες, είναι καλοί τοξότες, ο καθένας με το τόξο και τα βέλη του, ένα σπαθί και ένα εγχειρίδιο, με μακριά μαλλιά, και μπότες που φτάνουν μέχρι τους βουβώνες τους, και ένα πουκάμισο αλυσιδωτής πανοπλίας, με το ένα μισό να κρέμεται μπροστά , και το άλλο μισό πίσω, τους στείλανε πίσω μόλις πέρασε ο στρατός (Τουρκικός στόλος). Πίνανε κρασί πέρα από κάθε μέτρο.

Πίσω στη Ζάκυνθο τώρα, δεν είναι γνωστό πόσο αναπτυγμένη ήταν η τοξοβολία στη Ζάκυνθο εκείνη την εποχή και πόσοι τοξότες υπήρχαν. Όπως φαίνεται ήταν αρκετοί για να παρενοχλούν σοβαρά τους εισβολείς. Κάθε κάτοικος πρόσφερε τότε όπως μπορούσε, με το όπλο, τη σκαπάνη, το κουπί ή το πουγκί του. Ανάμεσα σ’ αυτούς που ξεχώρισαν, πραγματικά αξεπέραστοι, ήταν οι Κουτουβαλαίοι.

Η οικογένεια Κουτούβαλη σχεδόν ξεκληρίστηκε στην πτώση της Μεθώνης το 1500. Μόνο δύο αγόρια γλίτωσαν, ο Ιωάννης, 20 χρονών, και ο αδελφός του Δημήτριος, μόλις 10. Εγκαταστάθηκαν στην νεοκατακτημένη από τους Βενετούς Κεφαλονιά και έγιναν και οι δύο σημαντικοί καπεταναίοι των Stratioti με δράση στην Ιταλία και τη Δαλματία. Το 1540 οι δύο αδελφοί στάλθηκαν από τους Βενετούς στη Ζάκυνθο για την ενίσχυση της άμυνας της και εγκαταστάθηκαν εκεί.

Μία αναφορά του Paolo Contarini στις 28 Αυγούστου 1571 εξιστορεί ένα κατόρθωμα του Νικολάου Κουτούβαλη, γιού του Δημητρίου κατά το Λεωνίδα Ζώη. Ο Νικόλαος, ηλικίας τότε 51 χρόνων, μαζί με το γιό του Δημήτριο και έξι άλλους Stratioti, βγήκαν ξαφνικά έφιπποι από το κάστρο, χωρίς καμιά υποστήριξη, και οπλισμένοι με λόγχες και ξίφη (a cavallo con lanza e spada) όρμησαν πάνω σε ένα πλήθος Τούρκων στον Άγιο Ηλία, περίπου στο σημερινό Σταυρό στο Ψήλωμα. Σκότωσαν εφτά Τούρκους τρέποντας τους υπόλοιπους σε φυγή, ενώ ο Νικόλαος έφερε στον Contarini το κεφάλι αυτού που σκότωσε μια μέθοδο που έκαναν όλοι οι Stratioti για να πάρουν αμοιβή.

Το παράξενο είναι πως ο ορμητικός καβαλάρης που έκοβε κεφάλια τουλάχιστον ημιεπαγγελματικά, ήταν ιερωμένος (prete Nicola Cuttuvali). Παπάς ήταν και ο μεγαλύτερος αδελφός του, ο Κωνσταντίνος, ο οποίος αναφέρεται ότι είχε δράση και στη θάλασσα σαν επικεφαλής στολίσκου.

Δεν πρέπει όμως να παραξενευόμαστε. Η κοινωνία της Ζακύνθου ήταν ακριτική και ζούσε με το όπλο παρά πόδα. Επιπλέον οι ιερείς εκλέγονταν από τις ενορίες ή τις σκόλες (συντεχνίες). Επόμενο είναι οι Stratioti να διαλέγανε δικούς τους παπάδες. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η ψαλτική θα ήταν αρκετά χαμηλά στον πίνακα των απαιτουμένων προσόντων και η πραότητα του χαρακτήρα μάλλον έκοβε μόρια.

Μια μέρα μετά το κατόρθωμα του Κουτούβαλη ο ίδιος ο Contarini εξόρμησε από το κάστρο επικεφαλής 130 Stratioti ανατρέποντας τους εχθρούς. Οι πεζοί χωρικοί πολιτοφύλακες ξεχύθηκαν προς το Γαϊτάνι, όπου βρισκόταν το κεντρικό στρατόπεδο των Οθωμανών, και τους σκόρπισαν στον κάμπο. Κατάφεραν όμως να ανασυγκροτηθούν και να αναγκάσουν τους πολιορκημένους να κλειστούν πάλι στο κάστρο. Βλέποντας ο αρχηγός των Οθωμανών πως έχανε σε αυτόν τον πόλεμο φθοράς αναγκάστηκε να προχωρήσει σε έφοδο εναντίον των τειχών. Απέτυχε και αυτή και οι εισβολείς αποχώρησαν για να κάνουν τα ίδια στην Κεφαλονιά. Από τα δύο νησιά πήραν 6.000 αιχμαλώτους και προκάλεσαν τεράστιες καταστροφές. Η κατάληξη θα μπορούσε να ήταν πολύ χειρότερη όμως. Ο Contarini και οι άρχοντες γιόρτασαν με χορό και ανέβασμα των ‘Περσών’ σε Ιταλική μετάφραση.

Δεν υπήρχε Βενετική φρουρά  στελεχωμένη από Βενετούς τότε στη Ζάκυνθο. Το νησί το υπερασπίζονταν Ρωμιοί. Αυτοί οι ‘Μεταβυζαντινοί’ πολεμιστές που διακρίθηκαν σε όλη την Ευρώπη. Είναι προφανώς ότι η τέχνη τους, δηλαδή η ιππασία, η χρήση της λόγχης και του σπαθιού πέρασαν στους Ιταλούς και Γερμανούς δασκάλους της εποχής που έγραφαν τότε τα εγχειρίδια οπλομαχίας τους καταγράφοντας πια τεχνική είναι καλύτερη για να πολεμήσεις.