Προπόνηση με μακρύ αγχέμαχο όπλο (δόρυ)

Τα μακριά αγχέμαχα όπλα ήταν ένα από τα βασικά όπλα των Ρωμαίων της ανατολής. Με το νέο έτος θα γίνουν κύκλοι προπονήσεων πάνω στις τεχνικές των όπλων αυτών.


Bardukion training

Martyrium of St. Autonomous
Martyrium of St. Autonomous

Mace was one of the favorite weapons used by the East Roman (byzantine) army. Various names regarding mace can be found in contemporary sources, describing probably various types. Apelatikion, bardoukion, matzoukion, koryni, ropalon, ravdion, sidiroravdion are just some of these terms. Mace was carried by humble soldiers -like apelatai and akritai- ,as well as by the elite tagmata regiments of cataphracts, nobility and the emperor himself. Different types were used for throwing or just for thrusting.

Eastern Roman foot soldier with bardukion.
Eastern Roman foot soldier with bardukion.


Historical Fencing Games in Peloponnesus 13-14/5/2017

Do it in Athens presents: Historical Festival & Games in medieval village of 12 century of Zarouchla Achaia, Greece.

Pammachon, Historical Fencing, Traditional Archery, Trekking, Hawking, Long sword and archery challenge.

For more information and registration:


Telephone: +030 694 7905 354


Our sponsors:


Academy of Historical European Martial Arts ‘Leontes’

Hellenic Red Cross

STYX Mountain Resort

Attica Park Zoological Park


Δημιουργείν  ΕυΖείν

Association of Historical Studies ‘Koryvantes’

Hellenic Pammachon Alliance

Bastons – The medieval wooden swords of the Byzantines and Francians.


By George E. Georgas, fencing coach and instructor of Pammachon and Historical Swordsmanship

 The soldiers of the Eastern Roman Empire were trained in swordsmanship with wooden weapons. This piece of information comes from the Tactics of Leon the Wise. Three centuries after Leon, though, both the Greeks and the Francians that had conquered the Empire’s territories were also trained with wooden swords, called ‘bastons’ by the Greeks and by the Francians. This piece of information comes from a popular Greek saying that survives to this day. “I found them bastons.” said when someone wants to explain that they foudn something very difficult. This phrase is connected to a real incident that happened in medieval Corinthus during the Francocracy. It was 100 years after the razing of Corinthus by the Francs, who were celebrating the razing of the fortress of Acrocorinthus after the brave resistance of the Greek Leon Sgouros. The high point of the celebrations were the jousts.

Two were the best knights that year, Guy, Duke of Athens and a Norman, Bussar, a famed rider and warrior. The same day, though, the Bailiff of the Principality of Achaea, Nicholas III of Saint Omer, challenged the Count Palatine of Cephalonia John, who was a gasmule. John was half Greek and half Francian, since his mother was Anna Angelina, daughter of the Despot of Epirus, John Angel, and his father was Richard Orsini. John was afraid of his opponent’s strength and so declined the challenge, claiming his horse was unfit.

The Norman knight Bussar, though, defending the Bailiff of the Principality of Achaea, Nicholas, rode John’s horse and performed many maneuvers, earning the crowd’s adoration, after which he announced for all to hear “Here is the horse that they told us was unfit.” John was publicly shamed.

He sent his squire to steal Bussar’s swords from his tent and replace them with two wooden training swords, which he placed inside the scabbards of the real ones. Immediately after that, John challenged Bussar to a duel, which Bussar gladly accepted. When the duel began, Bussar drew his sword but to his surprise he found himself holding a ‘baston’. He threw it away and drew his other sword but he realised that was a baston as well. John then wounded Bussar piercing his chest and killing him.

From that duel comes the saying we mentioned earlier, but we also learn that the knights and soldiers were trained with wooden swords they called bastons. What else do we learn from this medieval story, other than the guile of Greeks? The knight Bussar failed to notice that the swords he was carrying were wooden. So the wooden swords were approximately the same weight as real swords, and their grips must have been constructed similarly. This of course contradicts the information from the Tactics of Leon the Wise, where the emperor advises his generals to train their main daily with wooden swords, and if they don’t have those, then to use reeds or tree branches. They are also completely different from the sword-staff of the Acrites, that were wooden swords, but were constructed to be lethal, since they were very sharp and pointed. It is logical, though. Not only have three centuries passed, but also in the case of Leon we have the mass training of soldiers, while during Bussar’s day we have the training of nobles, who have the resources to craft high quality training weapons.


-Τακτικά Λέοντα του Σοφού
-Το Χρονικό του Μορέως
– «Βυζαντινων Βίος καί Πολιτισμός», Φαίδων Κουκουλές
– Σύνοψη Ιστορικών του Ιωάννη Σκυλίτζη
– Ραβδοσπαθιά, το σπαθί των φτωχών, Ευτύχιος Τζιρτζιλάκης


Μπαστούνια. Τα μεσαιωνικά ξύλινα σπαθιά των Βυζαντινών και των Φράγκων


Του Γεώργιου Ε. Γεωργά, προπονητή Ξιφασκίας, εκπαιδευτή Παμμάχου και Ιστορικής Ξιφασκίας

Οι στρατιώτες της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, εκπαιδεύονταν στη ξιφομαχία με ξύλινα όπλα. Η πληροφορία αυτή μας έρχεται από τα Τακτικά του Λέοντα του Σοφού. Ωστόσο τρείς αιώνες μετά τον Λέοντα οι Έλληνες αλλά και οι Φράγκοι που είχαν κατακτήσει τα εδάφη της αυτοκρατορίας εκπαιδεύονταν με ξύλινα σπαθιά. Τα σπαθιά αυτά οι Έλληνες τα ονόμαζαν ‘μπαστούνια’ ενώ οι Φράγκοι ‘μπαστέν’.

Η πληροφορία αυτή μας έρχεται από μια λαϊκή έκφραση που έχει επιβίωση έως τις μέρες μας. ‘Τα βρήκα μπαστούνια’, όταν θέλει κάποιος ότι βρήκε κάτι πολύ δύσκολο.

Η φράση αυτή ανάγετε σε ένα πραγματικό γεγονός που εξελίχθητε στην μεσαιωνική Κόρινθο το καιρό της Φραγκοκρατίας. Βρισκόμαστε 100 χρόνια μετά την άλωση της Κορίνθου από τους Φράγκους. Οι Φράγκοι γιόρταζαν το γεγονός της άλωσης του φρουρίου της Ακροκορίνθου μετά τη γενναία αντίσταση του Έλληνα Λέοντα Σγουρό.
Η αποκορύφωση των γιορτών ήταν οι κονταρομαχίες. Εκείνη τη χρονιά δύο ήταν οι καλύτεροι ιππότες ο δούκας των Αθηνών Γουίδος και ο Νορμανδός Μπουσάρ, φημισμένος καβαλάρης και οπλομάχος.

Την ίδια όμως μέρα ο Βάϊλος του Μορέα Νικόλαος Ντε Σαϊντ Ομερ, κάλεσε σε μονομαχία τον παλατίνο κόμη της Κεφαλλονιάς Ιωάννη ο οποίος ήταν γασμούλος. Ο Ιωάννης ήταν μισός Έλληνας αφού η μητέρα του ήταν η Άννα Αγγελίνα κόρη του Δεσπότη της Ηπείρου Ιωάννη Άγγελου και μισός Φράγκος γιός του Ριχάρδου Ορσίνι. Ο Ιωάννης φοβήθηκε τη δύναμη του αντιπάλου του και δεν δέχτηκε να μονομαχήσει. Επικαλέστηκε ότι το άλογο του ήταν αγύμναστο.

Ο Νορμανδός ιππότης Μπουσάρ όμως υπερασπιζόμενος τον Βαϊλο του Μορέα Νικόλαο, καβάλησε το άλογο του Ιωάννη και έκανε τόσα γυμνάσια που οι θεατές τον θαύμασαν. Έτσι μπροστά σε όλου είπε : ‘Να το άλογο που μας παρέστησαν αγύμναστο’.

Ο Ιωάννης ντροπιάστηκε δημόσια. Τότε ο Ιωάννης έστειλε τον ιπποκόμο του στη σκηνή του ιππότη Μπουσάρ και έκλεψε τα ξίφη του και τα αντικατάστησε με δυο ξύλινα εκπαιδευτικά σπαθιά τα οποία τα έβαλε μέσα στη θήκη των πραγματικών.

Αμέσως μετά Ιωάννης προκάλεσε τον ιππότη Μπουσάρ σε μονομαχία. Ο Μπουσάρ δέχτηκε με χαρά. Μόλις ξεκίνησε η μονομαχία ο Μπουσάρ ξιφούλκησε και προς έκπληξη είδε ότι δε κρατούσε το σπαθί του, αλλά ένα ‘μπαστούνι’, το πέταξε και τράβηξε το δεύτερο και είδε πως και αυτό ήταν ‘μπαστούνι’. Ο Ιωάννης τότε τραυμάτισε τον ιππότη Μπουσάν τρυπώντας το στήθος του και λίγο μετά πέθανε.

Από αυτή τη μονομαχία βγήκε η έκφραση ‘Τα βρήκα μπαστούνια’, αλλά παράλληλα έχουμε τη πληροφορία ότι οι ιππότες και οι στρατιώτες εκπαιδεύονταν με ξύλινα σπαθιά που τα ονόμαζαν έτσι.

Τι άλλο όμως μας λέει η μεσαιωνική αυτή ιστορία εκτός για τη πονηρία των Ελλήνων; Ο ιππότης Μπουσάν, δε κατάφερε να καταλάβει ότι τα σπαθιά του ήταν ξύλινα. Άρα τα ξύλινα σπαθιά είχαν το ίδιο βάρος σχεδόν με τα κανονικά ενώ η λαβή του και πρέπει να ήταν κατασκευασμένα σαν τα κανονικά.
Αυτό φυσικά άρχετε σε αντίθεση με τη πληροφορία που παίρνουμε από τα Τακτικά του Λέοντα του Σοφού. Που ο αυτοκράτορας συνιστά στους στρατηγούς του, οι άντρες τους να εκπαιδεύονται καθημερινός στη ξιφομαχία με ξύλινα σπαθιά , που αν δε μπορούν τα έχουν, τότε να χρησιμοποιούν καλάμια ή κλαδιά δέντρων. Επίσης είναι τελείως διαφορετικά από τα ραβδοσπαθιά των Ακριτών, που ήταν μεν ξύλινα σπαθιά αλλά ήταν κατασκευασμένα έτσι ώστε να σκοτώνουν, αφού ήταν πολύ αιχμηρά και κοφτερά. Είναι ωστόσο λογικό. Από τη μία έχουν τρεις αιώνες διαφορά, και από την άλλη επί του Λέοντα έχουμε μαζική εκπαίδευση στρατιωτών, ενώ το καιρό του ιππότη Μπουσάν έχουμε να κάνουμε με εκπαίδευση ευγενών, που έχουν το χρόνο και το χρήμα να φτιάξουν τα εκπαιδευτικά όπλα που χρειάζονταν.


-Τακτικά Λέοντα του Σοφού
-Το Χρονικό του Μορέως
– «Βυζαντινων Βίος καί Πολιτισμός», Φαίδων Κουκουλές
– Σύνοψη Ιστορικών του Ιωάννη Σκυλίτζη
– Ραβδοσπαθιά, το σπαθί των φτωχών, Ευτύχιος Τζιρτζιλάκης