Τα γυμνάσια της γκιοστρας και του τορνεμεν στο Ύστερο Βυζάντιο

Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ' Λέοντες ' με εξοπλισμό του 15ου αιώνα που χρησιμοποιούνταν και στο Βυζάντιο από τους αριστοκράτες και τους αξιωματικούς.
Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘ Λέοντες ‘ με εξοπλισμό του 15ου αιώνα που χρησιμοποιούνταν και στο Βυζάντιο από τους αριστοκράτες και τους αξιωματικούς.

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά, προπονητή ξιφασκίας, εκπαιδευτή παμμάχου και σπαθασκίας

Κονταρομαχιες αναφέρονται ότι γίνονταν στην Βυζαντινή αυτοκρατορία απο την εποχή του φιλοδυτικου αυτοκράτορα Μανουήλ του Σ’ Κομνηνού. Μετά το 1204μΧ ο Παχυμερης μας αναφέρει στις ‘ Συγγραφικές Ιστορίες ‘ ότι διεξάγονταν κονταρομαχιες σε δύο μόνο περιπτώσεις.
Αργότερα τον 14ο αιώνα ο Νικηφόρος Γρηγοράς στο ‘ Ιστορία Ρωμαϊκή ‘ γράφει ότι την βασιλεία του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ’ του Παλαιολόγου πήρε την πρωτοβουλία και διοργάνωσε αγώνες προς τιμή της γέννησης του γιου του Ιωάννη. Ο Γρηγοράς μάλιστα μας αναφέρει ότι υπήρχαν δύο ειδών αγώνες. Η πρώτη ήταν η ‘ Γκιόστρα ‘ όπου ήταν ατομική κονταρομαχια.
Ενώ ο δεύτερος ήταν ο ‘ Τορνεμεν ‘ . Σε αυτόν οι αγώνες ήταν ομαδικοί. Χωρίζονταν σε δύο μεγάλες ομάδες και ξεκινούσαν να μάχονται με ζεύγη έως ότου μείνει ένας. Αυτοί οι αγώνες ήταν εξαιρετικά βίαιοι γιατί συνεχίζονταν και μετά την ρίψη του αντιπάλου από το άλογο ενώ οι μαχητές χρησιμοποιούσαν διάφορα όπλα, συνήθως βαρδουκια, ρόπαλα, απελατικια και σπαθιά ενώ σχεδόν πάντα κατέληγαν σε μάχη σώμα με σώμα. Επειδή τα γυμνάσια ( όπως τα έλεγαν οι Βυζαντινοί ) ήταν πολύ επικίνδυνοι οι αυλικοί προσπαθούσαν να αποτρέψουν τους αυτοκράτορες και τους πρίγκιπες να λαμβάνουν μέρος σε αυτά. Ωστόσο αυτό ήταν μάταιο γιατί όλοι λάμβαναν μέρος.

Ο Ιωάννης Κατακουζηνός αναφέρει στο ‘ Ιστορίαι Ι ‘ ότι και τα δυο γυμνάσια ήταν Δυτικής προέλευσης. Ο δε Γρηγοράς γράφει:

” οι δη τοις Λατινοις πάλαι επινενοηνται γυμνασιας ένεκα σώματος, οπότε σχολήν αγοιεν των πολεμικών ”

Τον 15ο αιώνα ο Ruy Gonzalez de Glavizo που είχε επισκεφθεί την Κωνσταντινούπολη γράφει στο βιβλίο του, ότι διεξάγονταν αγώνες στον ιππόδρομο.

Ο Γάλλος περιηγητής Berdrandon de la Broquerie παρέστη σε αγώνες κατά την επίσκεψη στην Κωνσταντινούπολη το 1432. Ο Berdrandon ήταν έκπληκτος γιατί οι αγώνες δεν είχαν σχέση με τους αγώνες που γίνονταν στην πατρίδα του. Οι ιππείς με την χρήση ενός κονταριού χτυπούσαν μια σανίδα η οποία ήταν πάνω σε μια δοκο προσπαθώντας να την σπάσουν.

Οι μελετητές του Δυτικού κόσμου υποστηρίζουν ότι ήταν άσκηση για πραγματική μάχη. Ωστόσο υπάρχει και η άποψη ότι οι κονταρομαχιες ήταν ένα άθλημα που διεξάγονταν μόνο για την ευχαρίστηση των αριστοκρατών.
Αυτή η άποψη ενισχύετε διότι σπάνια οι μεσαιωνικοί στρατοί εμπλέκονταν σε κατά μέτωπο επίθεση, και αν γίνονταν ποτέ αυτό οι τακτικές και οι τεχνικές τις κονταρομαχιας χρησιμοποιώντας ελάχιστα έως καθόλου.
Η θέση αυτή βρίσκει εφαρμογή και επιβίωση στην περίπτωση του Βυζαντίου.
Οι κονταρομαχιες που αναφέρονται στο Βυζάντιο συνδέονται με τον αυτοκράτορα και την αυλή του άρα μιλάμε ότι την εξασκούσαν μέλη της αριστοκρατίας ( από τα στοιχεία που έχουμε ). Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αγωνίζονταν και άλλοι άνθρωποι εκτός αριστοκρατίας. Επιπλέον οι τακτικές των Βυζαντινών που εφάρμοζε το ιππικό του στον πόλεμο δεν είχαν καμία σχέση με τις κονταρομαχιες ειδικά την περίοδο του 13ου αιώνα. Συνεπώς οι Βυζαντινοί ξεχώριζαν το μαχητικό άθλημα και το σπορ από την εκπαίδευση για την πραγματική μάχη.
Ωστόσο δεν μπορούμε να πούμε ότι οι κονταρομαχιες δεν βοηθούσαν καθόλου τους πολεμιστές. Το θετικό ήταν βοηθούσε να συνηθίσουν τις πανοπλίες και μάχονται με αυτή πάνω σε άλογο και προσομοιωνε αρκετά την πραγματική μάχη όταν άρχισαν να μάχονται σώμα με σώμα αφού όπως λέει ο Γρηγοράς ήταν επικίνδυνες.

Όταν οι Βυζαντινοί συνέτριψαν τους Τεύτονες Ιππότες και τους Φράγκους του Πριγκιπάτου

Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών'Λεοντες' ως Βυζαντινός αξιωματικός. Φέρει καββαδιο στα χρώματα των Παλαιολόγων, φολιδωτό θώρακα, επομυδες και σπαθί δύο χεριών το οποίο ήταν ένα από τα όπλα της Βυζαντινής αριστοκρατίας. Βρίσκεται στη θέση φύλαξης που η Γερμανική σχολή ξιφασκίας την ονομάζει ' άροτρο ' (Γερμ. Pflug ). Οι αριστοκράτες και οι αξιωματικοί του Βυζαντίου στρατού εκπαιδεύονταν στις πολεμικές τέχνες της δυτικής Ευρώπης και την είχαν κάνει μέρος της Βυζαντινής πολεμικής παράδοσης.
Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών’Λεοντες’ ως Βυζαντινός αξιωματικός. Φέρει καββαδιο στα χρώματα των Παλαιολόγων, φολιδωτό θώρακα, επομυδες και σπαθί δύο χεριών το οποίο ήταν ένα από τα όπλα της Βυζαντινής αριστοκρατίας. Βρίσκεται στη θέση φύλαξης που η Γερμανική σχολή ξιφασκίας την ονομάζει ‘ άροτρο ‘ (Γερμ. Pflug ). Οι αριστοκράτες και οι αξιωματικοί του Βυζαντίου στρατού εκπαιδεύονταν στις πολεμικές τέχνες της δυτικής Ευρώπης και τις είχαν κάνει μέρος της Βυζαντινής πολεμικής παράδοσης.

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά, προπονητή ξιφασκίας, εκπαιδευτή παμμάχου και σπαθασκίας

Μωρίας 1320μΧ. Ενώ την ίδια περίοδο στην Μικρά Ασία και στην Μακεδονία τα πράγματα ήταν τραγικά για την αυτοκρατορία των Ρωμαίων, στην Πελοπόννησο τα πράγματα ήταν διαφορετικά λόγω τον άριστων αξιωματικών και των επίλεκτων στρατιωτών. Ο Ρωμαϊκός στρατός είχε πολλαπλές επιτυχίες. Ωστόσο ο διοικητής της Ρωμαϊκής στρατιάς Μιχαήλ Κατακουζηνός πέθανε και την διοίκηση της στρατιάς την πήρε ο Ανδρόνικος Ασάν και ακολούθησε την επιθετική πολιτική του προκατόχου του ενάντια στους Φράγκους τους οποίους τους είχε κατατροπώσει ο Μιχαήλ πριν λίγους μήνες. Έτσι οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την Mattegriffon ( Ακοβα ) και την Καρυταινα και πολιορκούσαν το οχυρό του Αγίου Γεωργίου.
Ο Ανδρόνικος ζήτησε από τον διοικητή της φρουράς του οχυρού να παραδοθεί, όμως ο Φράγκος Διοικητής ήταν ανένδοτος. Άλλωστε περίμενε ενισχύσεις από τον Βαιλο Φρειδερίκο Τρογκισιο.

Σύμφωνα με το Libro de Fechos ο Φρειδερίκος έστειλε αγγελιαφόρους για να ειδοποιήσουν τον διοικητή του οχυρού του Αγίου Γεωργίου ότι θα έρθουν. Οι Ρωμαίοι ανιχνευτές όμως έπιασαν τους αγγελιοφόρους και το μύνημα που περίμενε ο διοικητής δεν έφτασε ποτέ. Έτσι νόμιζε ότι ο Φρειδερίκος δεν θα έστελνε στρατό. Έτσι συνθηκολόγησε και παραδόθηκε.

Ο Ανδρόνικος κατέλαβε το οχυρό και μοίρασε το στρατό του όταν έμαθε από τους ανιχνευτές ότι οι Φράγκοι πλησιάζουν. Άφησε ένα μεγάλο αριθμό στρατιωτών στο οχυρό ενώ άφησε τις σημαίες των Φράγκων να κυματίζουν σε αυτό. Τους υπόλοιπους τους έβαλε να προσποιηθουν ότι υποχωρούν μόλις είδαν τους Φράγκους να έρχονται.

Ο Βαιλος νόμιζε όταν το οχυρό κρατούσε ακόμα βλέποντας τις σημαίες των συμμάχων του. Ο Ανδρόνικος Ασάν τότε διέταξε τον στρατό του να κάνει μεταβολή και άρχισε να τους παρατάσει για μάχη. Ο Φρειδερίκος παρέταξε τον δικό αντίκρυ έχοντας στα νότα του την πύλη του οχυρού.

Ο Ανδρόνικος Ασάν τότε διέταξε κατά μέτωπο επίθεση εναντίων των Φράγκων. Αυτό ήταν το σύνθημα και για τους Ρωμαίους που ήταν στο οχυρό. Η Ρωμαϊκή φρουρά του Αγίου Γεωργίου κατέβασε τις σημαίες των Φράγκων και ανέβασε τις Ρωμαϊκές σημαίες με τον χρυσό σταυρό σε πορφυρό φόντο και τα 4 χρυσοκέντητα Β των Παλαιολόγων όπου στο κέντρο φέρει τον δικέφαλο αετό και το Εν Τουτο Νίκα. Ταυτόχρονα οι πύλες άνοιξαν και οι κρυμμένοι Ρωμαίοι καβαλάρηδες επιτέθηκαν στους ιππότες φωνάζοντας την πολεμική κραυγή του στρατού των Παλαιολόγων ‘ Κύριε Ελέησον ‘ !
Οι Φράγκοι ιππότες, οι Τεύτονες Ιππότες και οι σερτζεντοι τους βρέθηκαν ανάμεσα στο σφυρί και στο αμόνι.
Ο αιφνιδιασμός στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία και οι Φράγκοι υπέστησαν συντριπτική ήτα με πολλούς νεκρούς και τραυματίες, ενώ οι υπόλοιποι αιχμαλωτίστηκαν από τους Έλληνες του μεσαίωνα. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο διοικητής των Τευτόνων ιπποτών που ήταν εγκατεστημένοι στο πριγκιπάτο.

Στον Μωριά η ανώτερη Ρωμαϊκή στρατηγική άρχισε να αποδίδει καρπούς.

Η αντεπίθεση της αυτοκρατορίας της Νίκαιας με τον αυτοκράτορα Ιωάννη Βατάτζη

Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών'Λεοντες' ως Βυζαντινός πολεμιστής. Φέρει καββαδιο, φολιδωτό θώρακα, επομυδες, κράνος τύπου bascinet, σπάθη ( παραμηριον ) και ξίφος ( σπαθιον ) .
Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών’Λεοντες’ ως Βυζαντινός πολεμιστής. Φέρει καββαδιο, φολιδωτό θώρακα, επομυδες, κράνος τύπου bascinet, σπάθη ( παραμηριον ) και ξίφος ( σπαθιον ) .

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά, προπονητή ξιφασκίας, εκπαιδευτή παμμάχου και σπαθασκίας

Μετά την πτώση της Βασιλεύουσας από τους Λατίνους το 1204, όλος ο Ελλαδικός χώρος έπεσε στα χέρια των Λατίνων. Η Μακεδονία,η Θεσσαλία, η Στερεά Ελλάδα έπεσαν αμαχητί στα χέρια των δαιμονικών σταυροφόρων. Μόνο ο Σγουρός προσπάθησε να αντισταθεί μαζεύοντας στρατό Ελλήνων από την Πελοπόννησο αλλά απέτυχε. Στα Τέμπη οι σταυροφόροι έκανε παράκαμψη και στις Θερμοπύλες όλος ο στρατός του υποχώρησε μόλις οι Έλληνες στρατιώτες είδαν τους σταυροφόρους. Έτσι οχυρώθηκε στην Ακροκόρινθο όπου μετά από μια θηριώδη πολιορκία το φρούριο έπεσε και μαζί έπεσαν και οι άλλες πόλεις της Πελοποννήσου που ήταν κάτω από την επιρροή του. Τελευταία πόλη που παραδόθηκε ήταν η Μονεμβασιά.

Λίγα χρόνια μετά, το 1222 μΧ ο Ιωάννης Βατάτζης στέφεται Ρωμαίος αυτοκράτορας και παίρνει τα ηνία της αυτοκρατορίας της Νίκαιας στα χέρια του. Λίγο καιρό μετά ξεκίνησε η αντεπίθεση της αυτοκρατορίας.

Ο Ιωάννης ηγήθηκε σε μια τεράστιων διαστάσεων πολεμική αντεπίθεση ενάντια στην Λατινική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης. Κατάφερε να απελευθερώσει την Δυτική Μικρά Ασία, την Θράκη και την Μακεδονία, επανέφερε την τάξη στην προδοτική Ρόδο, ενώ προσπάθησε να ελευθερώσει την Κρήτη από τις δυνάμεις της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας. Ταυτόχρονα προσπαθούσε να αμυνθεί εναντίων των Σελτζούκων.

Η βασιλεία του Ιωάννη Βαταζη δεν ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς. Τα αδέλφια του πεθερού του ( Θεόδωρος Σ’ Λάσκαρης ) , ο Αλέξιος και ο Ισαάκιος έκαναν τα πάντα για τον ανατρέψουν και του πάρουν τον θρόνο. Έτσι συμμάχησαν με αυτούς που ο αδελφός τους πολεμούσε για χρόνια. Την Λατινική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης. Αυτό έφερε ως επακόλουθο το 1224 να συναντηθούν δύο μεγάλοι στρατοί στην Ποιμανινο. Από την μια ο στρατός των Λατίνων και από την άλλη ο στρατός της αυτοκρατορίας των Ρωμαίων. Στην μάχη που ακολούθησε ο ίδιος ο αυτοκράτορας οδήγησε τον στρατό του. Σύμφωνα με τον Βίο του Αγίου Ιωάννου του Ελεήμων η μάχη ήταν αμφίρροπη έως ότου ο αυτοκράτορας Ιωάννης μονομάχησε με τον διοικητή των Λατίνων ιπποτών. Οι δύο αρχηγοί συγκρούστηκαν με βία όπου ο Ιωάννης έριξε με το σπαθί του τον Λατίνο ιππότη από το άλογο του και στην συνέχεια τον ποδοπάτησε και τον σκότωσε. Αμέσως μετά ακούστηκε η πολεμική κραυγή των Ρωμαίων ( ο αρχηγός μονάδας ρωτούσε δυνατά ‘ Βοήθει; ‘ και οι στρατιώτες απαντούσαν ‘ ο Θεός ‘ , και μετά ρωτούσε πάλι ‘ Νικάει;’ και οι στρατιώτες απαντούσαν ‘ Ο Σταυρός ‘) και επιτέθηκαν μαζικά στους ιππότες και τους σερτζεντους οι οποίοι βλέποντας τον θάνατο του αρχηγού τους υποχώρησαν άτακτα. Η νίκη αυτή ήταν εξαιρετικά σημαντική αφού άνοιξε τον δρόμο για να επαναφέρει στα χέρια της αυτοκρατορίας πολλά φρούρια και κάστρα που ήταν στην κατοχή των Λατίνων. Σημαντικό ρόλο στις επιτυχίες αυτές είναι πως έκανε κάτι πρότυπο, όλες τις συγκρούσεις και τις πολιορκίες τις έκανε χειμώνα. Με αυτό τον τρόπο παρέλυε την πολεμική τακτική των Λατίνων. Παράλληλα οταν πολιορκούσε κάστρα είχε πάντα μαζί του μηχανικούς όπου κατασκεύαζαν πολιορκητικές μηχανές όπου με αυτές κατάστρεφε τα τείχη και μετά εκαναν έφοδο οι οπλίτες της αυτοκρατορίας. Όσα κάστρα παραδίνονταν χωρίς μάχη επέτρεπε στους ιππότες να φύγουν , αλλιώς όσοι επιβίωναν από την μάχη αιχμαλωτίζωνταν.

Ταυτόχρονα με τον πόλεμο που διεξήγαγε με τους Λατίνους , διεξήγαγε έναν τεράστιων διαστάσεων πόλεμο με τους Σελτζούκους στα σύνορα κάνοντας έναν μεγάλο αμυντικό πόλεμο όπου ήταν νικηφόρος.

Την ίδια περίπου περίοδο σύμφωνα με Λατινικές πηγες οι Έλληνες της Κρήτης επαναστάτησαν ενάντια στους Βενετούς. Ο αυτοκράτορας τότε έστειλε στόλο 33 πολεμικών πλοίων με Τσακονες ( Λακονες ) και Γασμουλους. Οι αυτοκρατορικοί αποβιβάστηκαν και αφού ενώθηκαν με τους επαναστάτες κατάφεραν να ελευθερώσουν πολλά κάστρα και πόλεις, κάπου κόλλησαν στο κάστρο του Βονιφατιου ( Castrum Bonifatii). Εκει ο διοικητής δεν εκτίμησε καλά την κατάσταση και ήρθαν ενισχύσεις Βενετών από τον Χάνδακα. Στην μάχη που ακολούθησε οι Ρωμαίοι υποχώρησαν στα πλοία τους. Ο στολος καταστράφηκε ολοσχερώς ανάμεσα στα Κύθηρα και την Πελοπόννησο.
Το 1234 ένας δεύτερος στόλος εμφανίζεται στην Κρήτη όπου προσπάθησε πάλι να απελευθερώσει το νησί όμως η επιχείρηση απέτυχε παρόλο την βοήθεια που παρείχαν οι Κρήτες τοξότες και σφεντονητες στους αυτοκρατορικούς. Από τότε το σχέδιο απελευθέρωσης της Κρήτης εγκαταλείφθηκε.

Ένα χρόνο πριν, ο διοικητής της Ρόδου Λέοντας Γαβαλάς επαναστάτησε. Ο αυτοκράτορας έστειλε στόλο για να επιφέρει την αποκατάσταση των αρχών στο νησί. Σύμφωνα με τον Ρωμαίο λόγιο Νικηφόρο Βλεμμυδη , οι Ροδίτες βρήκαν καταφύγιο στο κάστρο και οι αυτοκρατορικοί άρχισαν να το πολιορκούν. Στο τέλος δεν κατάφεραν κάτι σημαντικό, έτσι έλυσαν την πολιορκία και λεηλάτησαν όλο το νησί.
Την ίδια χρονιά το 1233 ο Λατίνος αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης εισέβαλε στα εδάφη της αυτοκρατορίας της Νίκαιας. Επειδή όμως ενα μεγάλο μέρος του στρατού του Ιωάννη ήταν στην Ρόδο , στην Κρήτη και στα σύνορα με τους Σελτζούκους, αποφάσισε να διεξάγει έναν εκ παραδρομής πόλεμο ενάντια στους Λατίνους. Οι ενέδρες , τα χτυπήματα και οι υπεκφυγές των των πολεμιστών των υψιπέδων της Νίκαιας αρχικά πηγεναν καλά έως ότου κατόπιν φρικτής προδοσίας οι Λατίνοι κατέλαβαν τις Πηγές σύμφωνα με τον Ακροπολιτη.
Αυτό δεν κράτησε πολύ αφού την ίδια χρονιά ο Ιωάννης σύναψε συμμαχία με τον βασιλιά της Βουλγαρίας Ιωάννη Ασάν και το 1235 πολιόρκησαν από χήρα και θάλασσα την Κωνσταντινούπολη αφού πρώτα ελευθέρωσαν όλη τη Θράκη από τους Λατίνους. Η Πολη όμως δεν έπεσε γιατί ο Βενετικος στις έφτασε την κατάλληλη στιγμή και έδιωξε τους πολιορκητές. Η συμμαχία των δύο ηγεμόνων έσπασε. Ο Βούλγαρος βασιλιάς συμμάχησε με τον Λατίνο αυτοκράτορα. Ο οποίος λίγους μήνες μετά έσπασε την συμμαχία με τον Λατίνο αυτοκράτορα και επέστρεψε στην πατρίδα του.
Το 1242 ο αυτοκράτορας των Ρωμαίων επανήλθε και απελευθέρωσε εκ νέου την Θράκη και ένα μεγάλο μέρος της Μακεδονίας αλλά και τη Θεσσαλονίκη που ανήκε στο Δεσποτάτο της Ηπείρου.
Ενώ ετοιμάζονταν το 1247 για άλλη εισβολή στα εδάφη της αυτοκρατορίας των Λατίνων ,οι Γενοβέζοι εισέβαλαν στην Ρόδο. Τότε ο αυτοκράτορας έστειλε τον Ιωάννη Κατακουζηνο με ελάχιστο στρατό στην Ρόδο. Οι αυτοκρατορικοί κατέλαβαν πολλά κάστρα και οι Γενουάτες οχυρώθηκαν στο κάστρο της πόλης της Ρόδου. Αυτό όμως ανατράπηκε γιατί το Δουκάτο της Αχαΐας έστειλε 100 ιππότες με τους σερτζεντους τους στην Ρόδο για να βοηθήσουν τους Γενουάτες. Οι αυτοκρατορικοί οχυρώθηκαν στο κάστρο Φιλερήμου και έστειλαν αγγελιοφόρο στον αυτοκράτορα.
Σύμφωνα πάλι με τον Ακροπολιτη ,ο αυτοκράτορας συγκέντρωσε μυστικά τον στρατό του στην Σμύρνη. Με μεταγωγικά πέρασε 300 στρατιώτες του καβαλαρικου ( επίλεκτοι πολεμιστές γόνοι της αριστοκρατίας ) στη Ρόδο με διοικητή τους τον Θεόδωρο Κοντοστεφανο. Ο Κοντοστεφανος είχε οδηγίες απευθείας από τον αυτοκράτορα. Δεν οδήγησε τους άντρες σε κατά μέτωπο επίθεση ενάντια των ιπποτών της Αχαΐας,ούτε πολιόρκησε τους Γενουάτες. Τουναντίον τους άφησε να λεηλατούν τα χωριά με μικρές ομάδες και αφού τους παρακολουθούσε εφορμούσαν ενώ οι ιππότες είχαν πάρει πρώτα την λεία τους. Έτσι τους έκανε βραδείς. Οι Έλληνες δεν έδειξαν κανένα έλεος στους Λατίνους ιππότες, δεν τους αιχμαλώτισαν για να ζητήσουν μετά λύτρα. Τους σκότωσαν όλους. Αντίθετα οι Γενουάτες οσοί παραδόθηκαν αιχμαλωτίστηκαν και είχαν ήπια αντιμετώπιση.

Η εποποιία όμως του αυτοκράτορα Ιωάννη Βατάτζη δεν σταμάτησε εκεί αφού κατάφερε να αποσπάσει εδάφη και από το Δεσποτάτο της Ηπείρου όπου οι πόλεις και τα κάστρα άνοιγαν τις πύλες τους οικειοθελώς.

Η αντεπίθεση του έφερε σταθεροποίηση και εξάπλωση του ‘εξόριστου’ Ρωμαϊκού κράτους.

Η Κρητική Φρουρά της Βασιλεύουσας στο ύστερο Βυζάντιο

Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών'Λεοντες' ως Βυζαντινός πολεμιστής  με εξοπλισμό του 13ου αιώνα που φέρει Λωρικιο αλυσιδωτό θώρακα, ασπίδιο, κράνος τύπου bascinet και σπαθί ιππικού Γερμανικού τύπου.
Αναβιωτης της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών’Λεοντες’ ως Βυζαντινός πολεμιστής με εξοπλισμό του 13ου αιώνα που φέρει Λωρικιο αλυσιδωτό, ασπίδιο, κράνος τύπου bascinet και σπαθί ιππικού Γερμανικού τύπου.

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά προπονητή ξιφασκίας, εκπαιδευτή παμμάχου και σπαθασκίας

1204 μΧ. Η Κρήτη μετά την άλωση της Βασιλεύουσας στους Φράγκους της 4ης σταυροφορίας έγινε αποικία της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας. Πολλοί Κρήτες άφησαν τον τόπο τους και μετανάστευσαν ως πρόσφυγες στην αυτοκρατορία της Νίκαιας.

Στα τέλη του 13ου αιώνα ένας μεγάλος αριθμός Κρητών είχαν πια εγκατασταθεί στην Μικρά Ασία και ως αντάλλαγμα οι άρρενες υπηρετούσαν στο στρατό της αυτοκρατορίας της Νίκαιας. Οι Κρήτες στελέχωναν ένα μέρος του ιππικού.
Ο Παχυμερης μας αναφέρει ότι εν μεγάλο μέρος του στρατού του αυτοκράτορα Ανδρόνικου του Β’ ήταν Κρήτες.

Έτσι δημιουργήθηκε και η Κρητική Φρουρά η οποία ήταν μια από τις φρουρές του Ιερού Παλατίου . Το 1422 σύμφωνα με τον Δούκα, ένας άνθρωπος ο ο οποίος λέγονταν Θεολόγος Κόραξ , κατηγορήθηκε ότι απέτυχε να δημιουργήσει πρεσβεία στην αυλή του Μουράτ του Β’. Η Κρητική Φρουρά τον συνέλαβε, τον βασάνιζε και τον τύφλωσε , λίγο αργότερα ο Κόραξ υπέκυψε στα τραύματα του και πέθανε από πολλαπλές μολύνσεις.

Την ίδια χρονιά ο Σουλτάνος των Οθωμανών Μουράτ ο Β’ πολιόρκησε την Κωνσταντινούπολη με τον στρατό του. Ο Δούκας δίνει την ακόλουθη περιγραφή για τους Κρήτες για την εν λόγω πολιορκία : ” Οι Κρήτες ήταν οι πιο πιστοί στρατιώτες της αυτοκρατορίας.”

Το 1452 η Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας εξέδωσε διάταγμα όπου άφηνε τους Έλληνες άνδρες πολίτες της Βενετίας που ζούσαν στην Κρήτη να μπορούν να στρατολογούνται από την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Αυτό ήταν κάτι πρωτάκουστο και μεγάλο προνόμιο αφού δεν επιτρέπονταν κάτι ανάλογο να γίνεται σε άλλα κράτη έστω και συμμαχικά της Βενετίας, δηλαδή να δίνει ελεύθερα τους μάχιμους άρρενες να στρατολογούνται σε συμμαχικό βασίλειο. Έτσι εκατοντάδες Κρήτες παρουσιάστηκαν ως στρατιώτες ή ως ναύτες στον Ρωμαϊκό στρατό και ναυτικό και τι υπηρέτησαν γενναία ως το τέλος της αυτοκρατορίας.

Δεν ξέρουμε όμως αν το 1453 υπήρχε η Κρητική Φρουρά του Ιερού Παλατίου. Σύμφωνα με το Μεγάλο χρονικό του Γεώργιου Σφρατζη και με χειρόγραφα που βρέθηκαν στο Άγιο Όρος, στις 15 Μαρτίου του 1453 ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Δραγάτση Παλαιολόγου 1000 Κρήτες στρατιώτες υπό τις διαταγές του Μανούσου Καλλικράτη από τα Σφακιά που ήταν ιδιοκτήτης 3 καραβιών και ήταν ο καπετάνιος στο ένα από αυτά. Στα άλλα δύο καπετάνιοι ήταν ο Γρηγόριος Βατσιανος Μανάκης από τα Σφακιά και ο Πέτρος Καρχας από την Κυδώνια. Το 4ο καράβι είχε ιδιοκτήτη και καπετάνιο τον Ανδρέα Μακρή και το 5ο του Νικόλα Στειακου ο οποίος ήταν και ο καπετάνιος. Διοικητής ήταν ο Παυλής Καματερος από την Κισσάμο. Όταν φτάσανε στον Μαρμαρά έγινε ναυμαχία στην οποία βύθισαν πολλά Οθωμανικά πλοία αλλά χάθηκαν δύο Ελληνικά. Όταν υπόλοιπα 3 έφτασαν στην Πόλη ,οι άντρες μοιράστηκαν. Ο καπετάν Παυλής με τους άντρες του φρουρούσαν την Πύλη του Άγιο Ρωμανού μαζί με τις άλλες δυνάμεις, και οι υπόλοιποι πήραν την φύλαξη των 3ων πύργων του Αλεξίου, του Λέοντος και του Βασιλείου. Στις 29 Μάη ο καπετάν Παυλής και οι άντρες του έπεσαν όλοι στη πύλη του Αγίου Ρωμανού. Οι υπόλοιποι αν και η Πόλη είχε αλωθεί συνέχιζαν να πολεμούν. Εντέλει η συνθηκολόγησαν με τον Σουλτάνο και έφυγαν από την Πόλη με τα άρματα τους και την σημαία τους.

Οι Πολεμικές Τέχνες του Ύστερου Βυζαντίου

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά, προπονητή ξιφασκίας, εκπαιδευτή Παμμάχου και σπαθασκίας

Η Αριστοκρατία του Ύστερου Βυζάντιου , ήταν μια στρατιωτική αριστοκρατία. Τα μέλη της ή όσοι ήθελαν να ενταχθούν σε αυτήν έπρεπε να μάθουν τις πολεμικές τέχνες από μικρή ηλικία. Ο αυτοκράτορας Μανουήλ ο 2ος ο Παλαιολόγος έγραψε :

” Οι δραστηριότητες των νέων ανδρών είναι … η εκπαίδευση στην οπλομαχητικη τέχνη, το κυνήγι και τα γυμνάσια και οι ασκήσεις που θα δώσουν δύναμη στους άρρενες. ”

Ο ίδιος σε μια θεολογική διατριβή αναφέρει την εκπαίδευση του στις πολεμικές τέχνες της εποχής του. Γράφει ότι άρχισε να μαθαίνει πολεμικές τέχνες πριν εγκαταλείψει την παιδική του ηλικία και πριν ενηλικιωθεί και συνεχίζει :

” Σαν παιδί μου επιτρέπονταν μόνο να μελετάω τις τέχνες της λογοτεχνίας και είχα σκοπό να την μάθω τόσο καλά για να ξεπεράσω τους συμμαθητές μου… Όμως σύμφωνα με την απόφαση της συγκλήτου και άλλες μελέτες προστέθηκαν πάνω σε αυτές που μελετούσα. Ήσαν εναλλακτικά μαθήματα με διαφορετικά θέματα που έκανα εκπαίδευση σε αυτά κάθε μέρα. Ήταν η τέχνη της τοξοβολίας, και του κονταριού και η ιππασία.”

Κατά τα λεγόμενα του, ο Μανουήλ ο Β πρέπει να άρχισε την εξάσκηση του στις Βυζαντινές Πολεμικές Τέχνες στην ηλικία των 16 ετων.

Ένας άλλος Παλαιολόγος, ο Ανδρόνικος ο 3ος εκπαιδεύονταν στις πολεμικές τέχνες της Δύσης και οργάνωνε τουρνουά όπου λάμβανε μέρος και αυτός συνήθως στην κονταρομαχια.

Το 1432μΧ Γάλλος Μπερνταντον ντε λα Μπροσκουερε επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη και έγινε μάρτυρας σε ένα παράξενο παραδοσιακό ‘τουρνουά’ που ακολούθησε μετά από ένα γάμο ενός αυλικού του παλατιού. Γράφει ο Γάλλος περιηγητής:

” Στην μέση της τετράγωνης πλατείας υπήρχε ένα μεγάλο δοκάρι όπου πάνω σε αυτό υπήρχε μια σανίδα 3 πόδια πλατιά και 5 πόδια φαρδιά. Τότε έφτασαν στην τοποθεσία ναύτη 40 καβαλάρηδες. Δεν φορούσαν πανοπλία,ούτε έφεραν μαζί τους όπλα εκτός από ένα κοντό και χοντρό ραβδί. Αυτοί τότε άρχισαν να τρέχουν με τα άλογα τους γύρω από το δοκάρι για πολύ ώρα. Στο τέλος ο γαμπρός, κάλπασε με τα άλογο του και χτύπησε με δύναμη το ραβδί στην σανίδα και το έσπασε χωρίς να τραυματιστεί. Τότε φώναξε δυνατά και οι μουσικοί άρχισαν να παίζουν μουσικές σε ένα σκοπό όπως των Τούρκων. Αμέσως μετά οι φίλοι του γαμπρού χτύπαγαν και αυτοί με τα ραβδιά τους την σανίδα για να τα σπάσουν. Στο τέλος αφού τα έσπασαν όλα γύρισαν στα σπίτια τους τραγουδώντας. ”

Τέτοιου είδους παιχνίδια και γυμνάσια γίνονταν συνεχώς για να κρατάνε την φόρμα τους. Το παραπάνω γυμνάσιο εξασκούσε την ιππική τέχνη , ενώ ταυτόχρονα εξασκούσε τους νέους στη πολεμική τέχνη του βαρδουκιον
( κεφαλοθραυστης , μασια ).

Όμως γιατί ο Βυζαντινός αριστοκράτης να θέλει να μάθει την τέχνη του πολέμου ;

Σε πολλές Βυζαντινές αριστοκρατικές οικογένειες υπήρχε παράδοση οι άρρενες να ακολουθούν τον στρατιωτικό βίο , όπου με τα ανδραγαθήματα που θα έκαναν θα ανέβαινε το κύρος τους στην κοινωνία. Άλλος λόγος ήταν ακόμα και για αυτούς που δεν είχαν στρατιωτική παράδοση , να θέλουν με τις πράξεις τους να ευχαριστήσουν τον αυτοκράτορα. Όμως ο βαθύτερος λόγος πέρα από όλα αυτά ήταν η άμυνα και η υπεράσπιση της αυτοκρατορίας.
Ο πόλεμος ήταν ευθύνη ενός μόνο ανθρώπου. Του αυτοκράτορα. Και το εργαλείο που ο αυτοκράτορας διεξήγε ένα πόλεμο ήταν ο στρατός. Ένας πολίτης της αυτοκρατορίας μόνο σε εξαιρετικές δυσμενείς καταστάσεις θα έπαιρνε όπλα κατόπιν διαταγής. Αν όμως καλούνταν να τον κάνει είτε ήταν αριστοκράτης είτε όχι υπήρχε ένας ιερός σκοπός, να υπερασπιστεί την Χριστιανική Αυτοκρατορία. Την Οικουμένη. Ωστόσο ποτέ η εκκλησία δεν παρότρυνε τους ανθρώπους να ενταχθούν στο στρατό ακόμα και όταν υπήρχε η μεγάλη απειλή των Αράβων. Ο Μέγας Βασίλειος ακόμα παλαιότερα είχε μεγάλα επιτίμια για τον χριστιανό στρατιώτη που αφαίρεσε ζωή στον πόλεμο. Η ανθρώπινη ζωή είναι ιερή και δεν έχει δικαίωμα κάνεις να την αφαιρεί. Ούτε οι ιδέες του Νικηφόρου Φωκά είχαν αποδοχή από την εκκλησία, ποτέ δεν δέχτηκε η εκκλησία τις πράξεις όπως τον προσηλυτισμό των Αράβων που έκανε με την βία,ούτε δέχτηκε την αγιοποίηση των πεσόντων στρατιωτών. Άρα σε ένα Θεοκεντρικο κράτος γιατί ο Βυζαντινός αριστοκράτης να ασχολείται με τις πολεμικές τέχνες;
Η εκκλησία ποτέ δεν θα συμμερίζονταν τις πράξεις του στο πόλεμο και δεν θα του άνοιγε τις Πύλες του Παραδείσου ακόμα κι αν πολεμούσε υποθετικά για αυτήν, αφού η εκκλησία δεν κάνει εκπτώσεις σε αυτά τα θέματα. Με άλλα λόγια δεν θα τον βοηθούσε να πάει στον Παράδεισο.
Στην σκέψη όμως του μέσου Βυζαντινού, μπορεί η ενασχόληση με την πολεμική τέχνη να μην του έδινε αιώνια σωτηρία στον πολεμιστή, αλλά από την άλλη πλευρά οι πράξεις του θα βοηθούσαν το γήινο βασίλειο των εκλεκτών του Θεού, την Οικουμένη των Χριστιανών , δηλαδή το Βυζάντιο. Ο Θεός θέλει οι χριστιανοί να διατηρηθούν στον κόσμο, έτσι ο Βυζαντινός πολεμιστής ήταν ένας πράκτορας του Θεού που είχε αυτόν τον σκοπό και μόνο. Ο Βυζαντινός πολεμιστής μπορεί να μην έπαιρνε κάποια πνευματική αξία πολεμώντας για την Χριστιανική Αυτοκρατορία, θα έπαιρνε όμως αυτό που λάμβαναν οι πρόγονοι του οι Έλληνες και οι αρχαίοι Ρωμαίοι πολεμιστές: Δόξα.
Αυτό είναι ξεκάθαρο είδη από νωρίς. Από τον 10ο αιώνα σε ένα σύγγραμμα που διασώθηκε του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου VΙΙ του Πορφυρογέννητου γράφει :

” Πρέπει να ξέρετε ” λέει στους στρατιώτες του για να τους δώσει θάρρος ” πόσο καλό είναι να πολεμάτε για τους χριστιανούς, και όσο ποιο πολύ κάποιος το κάνει αυτό ,τότε τόσο ποιοι πολύ δόξα παίρνει για τον εαυτό του ” .

Ο Κωνσταντίνος λοιπόν ήξερε ότι όσο και αν κάποιος πολεμήσει για την πραγματική πίστη με τα γήινα όπλα δεν θα λάβει τίποτα, και η ανταμοιβή του θα είναι μόνο η γήινη δόξα.

Ο τρόπος εκπαίδευσης του Βυζαντινού πεζικού

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά, προπονητή Ξιφασκιας, εκπαιδευτή ένοπλου Παμμαχου και Ιστορικής Ξιφασκιας

Οι μεταφράσεις από την Παλαιά Γερμανική στα Ελληνικά έγιναν από τον Χρήστο Γιαταγάνα μέλος της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘ Λέοντες ‘

Οι πρώτοι Ρωμαίοι πολεμιστές της Δημοκρατικής περιόδου της Ρώμης, πολεμούσαν περίπου με τον τρόπο με τους Έλληνες οπλίτες των πόλεων κρατών. Αργότερα οι τακτικές τους αναπτύχθηκαν εξελίχθηκαν και άλλαζαν τον εξοπλισμό τους με αναβαθμίσεις ανάλογα την περίοδο και την περίσταση.

Τον 4ο μΧ μετά την μάχη της Ανδριανούπολης είχαν αλλάξει πολλά. Ο Ρωμαϊκός στρατός είχε συντριβεί από τους Γότθους και είδη ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Μέγας ξεκινούσε την αναδιοργάνωση του. Από αυτή την εποχή περίπου έχει διασωθεί το βιβλίο ‘De re Militari’ του Publius Flavius Vegedius Renatus. Σε αυτό το βιβλίο, το οποίο ο συγγραφέας του το δώρισε στον αυτοκράτορα, προτείνει εκτός των άλλων και την εκπαίδευση των λεγεωναρίων. Η οποία είναι η Armatura. Σε αυτού του είδους εκπαίδευση κάνει μνεία αιώνες αργότερα ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Λέοντας ο Σοφός στο βιβλίο του Τακτικά και προτείνει τους στρατηγούς να εκπαιδεύουν τους οπλίτες τους στην μέθοδο της αρματουρας, δηλαδή της οπλομαχιας. Συνεπώς η εκπαίδευση δεν είχε χαθεί με το πέρασμα των αιώνων και γίνονταν εξάσκηση σε αυτή και εκείνη τη χρονική περίοδο. Επίσης κατά τον Ορειβασιο στο βιβλίο του ‘Συναγογαι προς Ιουλιανό’ η Οπλομαχια εξασκούνταν από τους οπλίτες ( και τους αθλούμενους) πάντα με πλήρη πολεμική εξάρτηση.

Την απόδοση των τεχνικών του Vegedius κατά την δική του εκτίμηση, τις κατέγραψε το 1616 μΧ ο Johan Jacob von Wallhausen στο βιβλίο του Romanische Kriegdkunst δηλαδή Ρωμαϊκές Πολεμικές Τέχνες. Παρόλο που ο Wallhausen έζησε πολλούς αιώνες αργότερα η ερμηνεία της Armatura από αυτόν είναι αρκετά αξιόπιστες όπως θα δείτε γιατί είναι αυτές που χρειάζεται ένας στρατιώτης για να πολεμήσει σε παράταξη ή εκτός από αυτήν , χρησιμοποιώντας απλές κινήσεις που με πολύ εξάσκηση και χιλιάδες επαναλήψεις θα της αποκτήσει ο οπλίτης. Ο λόγος είναι γιατί ο Wallhausen ήταν επαγγελματίας στρατιώτης.

Μαχητικές τεχνικές των Ρωμαίων λεγεωναρίων σύμφωνα με τον Vegetius

(Φωτογραφίες από το βιβλίο Romanische Kriegskunst 1616 που εκδόθηκε στη Φρανκφούρτη)

Εικόνα 1

1

1.Μία τετράπλευρη ασπίδα.
2.Μια οβάλ κυκλική ασπίδα.
3.Μια κυκλική ασπίδα.
4.Κάρφωμα με το ξίφος.
5.Χτύπημα με το ξίφος.
6.Χτύπημα στο κεφάλι.
7.Χτύπημα στα πλευρά ή στα χέρια.
8.Χτύπημα στα πόδια.
9.Τρέξιμο και άλμα προς τον στύλο εκπαίδευσης.
10.Τελείωμα άλματος στον στύλο εκπαίδευσης.
11.Άλμα υπεκφυγης προς τα πίσω.
12.Δυο ξιφομάχοι προπονούνται μεταξύ τους με άρματα.
13.Πως μάχονται μεταξύ τους με μακριά χτυπήματα εξ επαφής ή με την ασπίδα ( πάνω και κάτω από την ασπίδα χτυπήματα ).
14.Πως κάνει άλμα ο ένας στον άλλον.
15.Πως χτυπάει ο ένας στον άλλον στον γλουτό.
16.Πώς πολεμάει ένας με βαριά άρματα κάποιον που φέρει ελαφριά άρματα.

(Δες την θέση στην ασπίδα όταν χτυπάς)

Υπάρχουν 5 ασκήσεις Ξιφασκιας.
1. A.Χτύπημα στο κεφάλι.
2. B.Χτύπημα στο πρόσωπο.
3. C.Χτύπημα στα πλευρά.
4. D.Χτύπημα στα πόδια. (Μηρούς και κνήμες).
5. E.Επίθεση με άλμα.
F.Άλμα προς τα πίσω.
G.Άλμα προς τον στύλο.

Εικόνα 2

2

Υπάρχουν δύο είδη Ξιφασκιας πάνω στον στύλο εκπαίδευσης.

  • A. Πρώτο είδος με το πλάγιο/μακρύ ξίφος.
  • B. Δεύτερο είδος με κοντό ξίφος ή μαχαίρι.

Το πρώτο είδος με το ξίφος έχει τριπλή μορφή.

  • C. Πρώτος ο ξιφισμος στο πρόσωπο.
  • D. Δεύτερος ο ξιφισμος κάτω από τις μασχάλες.
  • E. Τρίτος ο ξιφισμος χαμηλά στην κοιλιά προς τα πάνω.

 

Η δεύτερη μορφή με το μαχαίρι έχει και αυτή τρεις τρόπους.

  • F. Πρώτη στο πρόσωπο.
  • G. Δεύτερη στο λαιμό.
  • H. Τρίτη στην κοιλιά από κάτω προς τα πάνω.

 

Προτιμούνται ξιφισμοι διότι είναι πιο θανατηφόροι ενώ οι σπαθισμοι αφήνουν ακάλυπτο το δεξί χέρι και τα πλευρά.

  1. 1. Ξιφισμος με το ξίφος στο πρόσωπο.
  2. 2. Ξιφισμος κάτω από την μασχάλη.
  3. 3. Ξιφισμος στην κοιλιά από κάτω προς τα πάνω.
  4. 4. Με το μαχαίρι ξιφισμος στο πρόσωπο.
  5. 5. Ξιφισμος κάτω από την μασχάλη ή στον λαιμό.
  6. 6. Ξιφισμος στην κοιλιά από κάτω προς τα πάνω.
  7. 7. Πώς δύο εκτελούν ξιφισμο με ξίφος (από την υψηλή και την χαμηλή θέση φύλαξης).
  8. 8. Στην μέση.
  9. 9. Από κάτω προς τα πάνω.
  10. 10. Με το κοντό μέρος στο πρόσωπο.
  11. 11. Κάτω από τη μασχάλη ή στον λαιμό.
  12. 12. Από κάτω προς τα πάνω στη κοιλιά.

(Δες πως αμύνεται κάποιος σε κάθε περίπτωση με ασπίδα).

Βυζαντινή Οπλομαχια: Η υψηλή θέση φύλαξης με ανεστραμμένο καρπό

Του Γεωργίου Ε. Γεωργά προπονητή Ξιφασκιας και εκπαιδευτή Παμμαχου και Ιστορικής Ξιφασκιας ( mail: g_e_georgas@yahoo.gr )

Η έρευνα μας πάνω στη Βυζαντινή Οπλομαχια με χρήση σπαθιον και ασπιδιου και παραμηριον με ασπιδιο μας έφερε στο φως άλλη μια θέση φύλαξης.
Αρχικά υποθέσαμε ότι δεν ήταν ‘θέση φύλαξης’ αλλά ‘στάση’ όπου από αυτή ο δήμιος θα εκτελούσε μια εκτέλεση.
Την είχαμε παρατηρήσει σε αρκετές τοιχογραφίες και αγιογραφίες όπου ο δήμιος ήταν έτοιμος να εκτελέσει κάποιον άγιο ή αγία.

Αγιογραφία απο τη Μονή Ντετσανι στη Σερβία όπου εικονίζει τον δήμιο να εκτελεί τον άγιο με την επίμαχη θέση φυλαξης
Αγιογραφία απο τη Μονή Ντετσανι στη Σερβία όπου εικονίζει τον δήμιο να εκτελεί τον άγιο με την επίμαχη θέση φυλαξης
Η στάση εκτέλεσης από το Μηνολόγιο του Βασιλείου του Β του Μακεδόνα
Η στάση εκτέλεσης από το Μηνολόγιο του Βασιλείου του Β του Μακεδόνα

Ωστόσο βρήκαμε την ίδια ‘στάση’ σε μινιατούρες οι οποίες βρίσκονται στη Σύνοψη Ιστορικών του Ιωάννη Σκυλιτζη. Η διαφορά όμως εδώ είναι ότι δεν δίνεται πια ως ‘ στάση ‘ αλλά οι μινιατούρες συνηγορούν ότι είναι ‘θέση φυλαξης’ αφού εικονίζουν μια μάχη μεταξύ των Ρωμαίων ( Βυζαντινών ) και των Αράβων της Κρήτης.

Η επίμαχη θέση φυλαξης με ασπιδιο και σπαθί σε πολεμική σύρραξη από τη Σύνοψη Ιστορικών του Ιωάννη Σκυλιτζη
Η επίμαχη θέση φυλαξης με ασπιδιο και σπαθί σε πολεμική σύρραξη από τη Σύνοψη Ιστορικών του Ιωάννη Σκυλιτζη

Μάλιστα οι εικονιζόμενοι που έχουν αυτή τη θέση φύλαξης βρίσκονται είτε μέσα σε φάλαγγα ή κάνουν εφορμιση ενάντια του εχθρού. Επίσης ενώ στις τοιχογραφίες / αγιογραφίες οι δήμιοι δεν έφεραν ασπίδα ,στο βιβλίο του Ιωάννη Σκυλιτζη οι πολεμιστές έχουν ασπιδιο.

Η επίμαχη θέση φυλαξης με ασπιδιο και σπαθί από τη Σύνοψη Ιστορικών του Ιωάννη Σκυλιτζη
Η επίμαχη θέση φυλαξης με ασπιδιο και σπαθί από τη Σύνοψη Ιστορικών του Ιωάννη Σκυλιτζη

Δυστυχώς στο στο βιβλίο δεν περιγράφεται η ονομασία της φύλαξης ούτε δίδεται κάποια περιγραφή για το πώς χρησιμοποιείται.
Για αυτό τον λόγο την δοκιμάσαμε σε μονομαχίες και την δοκιμάσαμε ενάντια σε διάφορες επιθέσεις καθώς και στη περίπτωση όπου ο ξιφομάχος που έχει αυτή τη φύλαξη έχει την επιθετική ενέργεια.

Τα συμπεράσματα μας είναι ότι ως επιτιθέμενος ο ξιφομάχος μπορεί να πραγματοποιήσει και να εκτελέσει όλες τις επιθέσεις από την εξωτερική του πλευρά ( δεξιά εφ όσον είναι δεξιόχειρας ) δηλαδή διαγώνια δεξιά από πάνω , μεσαία και χαμηλή επίθεση , ρε όμως πρέπει να εκτελεστούν με περιστροφή του καρπού και του αγκώνα ενώ χρησιμοποιείται η ‘ πραγματική κόψη ‘ του σπαθιού. Επίσης μπορεί να εκτελεστεί και η κάθετη κατάφορα τόσο με την ‘ πραγματική κόψη’ όσο και με την ‘ ψευδή κόψη ‘.

Εντυπωσιακή είναι όμως η χρήση της όταν οι επιθέσεις γίνονται από την εσωτερική πλευρά δηλαδή την αριστερή. Όλες οι επιθέσεις είναι πολύ δυνατές αφού περνάει την ισχύ πολύ εύκολα από τους γοφούς χωρίς να χρησιμοποιηθεί και να επιβαρυνθεί η μυϊκή ομάδα της δεξιάς ωμοπλάτης.

Με τη συγκεκριμένη ‘ θέση φυλαξης ‘ ο ξιφομάχος μπορεί εύκολα να επιτεθεί και σχεδόν ταυτόχρονα να αμύνεται με το ασπιδιο του ή να χρησιμοποιηθεί ως αμυντικό μέσο το σπαθί και να επιτεθεί με το ασπιδιο.

Η υψηλή θέση φύλαξης με ανεστραμμένο καρπό , με σύνθετη πανοπλία με πλάκες του 15ου αιώνα.
Η υψηλή θέση φύλαξης με ανεστραμμένο καρπό , με σύνθετη πανοπλία με πλάκες του 15ου αιώνα.

Σε περίπτωση που θέλει να ξιφομαχει αμυντικά τότε μπορεί να αποκρούσει εύκολα με το ασπιδιο και να επιτεθεί με το σπαθί ή να αποκρούσει με το σπαθί να ελέγξει με το ασπιδιο και με περιστροφή να επιτεθεί σε άλλη γραμμή ή στην ίδια προς τον αντίπαλο.

Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η ‘ θέση φυλαξης ‘ καταγράφεται σε στρατιωτικό Ρωσικό εγχειρίδιο ιππικής σπαθασκίας των Κοζάκων του 20ου αιώνα στο όπλο shaskha . Ένα υβριδικό είδος λευκού αγχεμαχου όπλου που είναι κάτι ανάμεσα σε σπάθη και ξίφος. Οι Ρώσοι τι δανειστικάν από τους πολεμιστές της Κιρκασιας.

Η εν λόγω θέση φύλαξης σε Ρωσικό εγχειρίδιο ιππικής σπαθασκίας
Η εν λόγω θέση φύλαξης σε Ρωσικό εγχειρίδιο ιππικής σπαθασκίας

Στο βιβλίο καταγράφεται ως δεύτερη θέση φύλαξης και δεν συναντάται σε κανένα εγχειρίδιο οπλομαχιας της Δύσης. Συνεπώς είναι λογικό να λόγω της σχέσεις αιώνων που είχαμε με τους Καυκασιους γείτονές μας να πέρασε στον τρόπο της ξιφασκίας τους.

Ευχαριστώ τους κ. Δημήτριο Σκουρτελη , κ. Ιωάννη Δανδουλάκη, κ. Χαράλαμπο Διαματαρη, κα Αικατερίνη Παρλα, κα Αικατερίνη Βέρδη και κ. Θεόφιλο Αρβανίτη που βοήθησαν στη έρευνα για να βγουν τα συμπεράσματα, καθώς και τον Ρώσο ιστορικό και αγαπητό φίλο κ. Eugen Teitelbaum που μετάφρασε το Ρωσικό στρατιωτικό εγχειρίδιο.