Θέση Φύλαξης ‘Μισού Σπαθιού’ σε αγιογραφία του 1310 μ.Χ. σε ναό του Μυστρά

ScanImage17

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά προπονητή Ξιφασκίας, εκπαιδευτή Παμμάχου, Research Scholar της Συντεχνίας των Ελεύθερων Ξιφομάχων

Ευχαριστώ το δάσκαλο μου κ. Κώστα Δερβενη για το  φωτογραφικό υλικό των αγιογραφιών που μου εμπιστεύτηκε από το ταξίδι του στο Μυστρά.  

Screenshot 2016-08-19 01.45.22Μυστράς, η Βυζαντινή καστροπολιτεία των Παλαιολόγων. Κτίστηκε από τον Γουλιέλμο Β΄ Βιλλαρδουίνος το 1249. Όμως μετά τη μάχη της Πελαγονίας, που έγινε το Σεπτέμβριο του 1259 ανάμεσα  στην αυτοκρατορία της Νίκαιας και της συμμαχίας του Δεσποτάτου της Ηπείρου, του  Πριγκιπάτου της Αχαΐας και του Βασιλείου της Σικελίας, άλλαξε χέρια.

Όπως περιγραφεί το Χρονικό του Μορέως η αυτοκρατορία της Νίκαιας με ηγέτη τον αδελφό του αυτοκράτορα Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου, Ιωάννη Παλαιολόγου και τον  Αλέξιο Στρατηγόπουλο, συγκρούστηκε ενάντια στους συμμαχικούς στρατούς των Μιχαήλ Β’ Κομνηνό Δούκα του Δεσποτάτου της Ηπείρου, του Γουλιέλμου Β΄ Βιλλαρδουίνου ηγεμόνα της Αχαΐας, του Ιωάννη Δούκα της Θεσσαλίας  και του Μανφρέδου Χοενστάουφεν της Σικελίας . Η συμμαχία στρεφόταν σαφώς κατά της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας και απειλούσε άμεσα τη Θεσσαλονίκη.

ScanImage25

Την εισβολή τη ξεκίνησαν οι σύμμαχοι. Το 1259 ο στρατός των Φράγκων της Πελοποννήσου που αποτελείτο από 8000 άντρες βαρύ πεζικού και ιππικού και 12000 άντρες ελαφριού πεζικού  πέρασε τον Κορινθιακό και ενώθηκε με το στρατό των Ηπειρωτών που στελεχώνονταν από 8000 βαρύ πεζικό και 18000 ελαφρύ πεζικό και τους Βλάχους του Ιωάννη Δούκα  και τέλος με 400 Γερμανούς ιππότες που έστειλε ο Μανφρέδος (ίσος τα νούμερα να είναι λίγο μεγάλα ωστόσο διαφορές πηγές εκεί τα υπολογίζουν).  Στόχος ήταν η Θεσσαλονίκη.

mystras 5

Η απάντηση της αυτοκρατορίας ήταν άμεση. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ έστειλε τον  αδελφό του Ιωάννη Παλαιολόγο με τον Αλέξιο Στρατηγόπουλο και  εισέβαλε στη Μακεδονία με 27 αλλάγιες δηλαδή περίπου 6000 άντρες. Ο στρατός των αυτοκρατορικών εκτός από το κυρίως τμήμα του που στελεχώνονταν από Έλληνες της Νίκαιας, της Μακεδονίας και της Θράκης, αποτελείτο και από μισθοφόρους  που σύμφωνα με το Χρονικό του Μορέως ήταν 300 Γερμανοί ιππείς, 1500 Ούγγροι ιπποτοξότες, μεικτό βαρύ ιππικό και λίγους τοξότες από 600 Σέρβους και Βούλγαρους, 500 Τούρκους και 2000 Κουμανοί ιπποτοξότες.

Screenshot 2016-08-19 01.36.17

 

Η μάχη

 

Πριν από τη μάχη ο Σεβαστοκράτορας Ιωάννης έκανε πολλά τεχνάσματα. Κατάφερε αρχικά και πήρε με το μέρος του, τον  Ιωάννη Δούκα της Θεσσαλίας, ο οποίος αυτομόλησε στους αυτοκρατορικούς. Έστειλε μανδάτορες (αγγελιοφόρους) στο Δεσπότη της Ηπείρου παρουσιάζοντας ότι  είχε ένα τεράστιο στρατό. Το βράδυ έχοντας στρατοπεδέψει στους λόφους έβαλε τους βοσκούς  να φέρουν χιλιάδες βόδια, μουλάρια κτλ για να φαίνετε στους αντιπάλους ότι είχε έναν τεράστιο στρατό. Παρέταξε με σοφία και διορατικότητα το στρατό του. Τοποθέτησε τους Γερμανούς ιππότες ακριβώς μπροστά στο Φραγκικό βαρύ πεζικό, ενώ τους   Ούγγρους ιπποτοξότες ενάντια στους Γερμανούς ιππότες του βασιλιά της  Σικελίας.

Ο συγγραφέας του άρθρου δίπλα στο άγαλμα του τελευταίου αυτοκράτορα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Κωνσταντίνο Παλαιολόγο στο Μυστρά.
Ο συγγραφέας του άρθρου δίπλα στο άγαλμα του τελευταίου αυτοκράτορα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Κωνσταντίνο Παλαιολόγο στο Μυστρά.

 

Το πρωί πριν ξεκινήσει η μάχη  ο Δεσπότης της Ηπείρου είχε εγκαταλείψει το πεδίο της μάχης με τη προσωπική του φρουρά, ο στρατός του διαλύθηκε και υποχώρησε. Η δεύτερη έκπληξη των Φράγκων ήταν πως και οι Βλάχοι του Ιωάννη Δούκα  της Θεσσαλίας ήταν φευγάτοι. Ωστόσο αποφάσισαν να πολεμήσουν.

Screenshot 2016-08-19 01.42.36Screenshot 2016-08-19 01.42.49

 

Το τέχνασμα πέτυχε. Το Φραγκικό βαρύ πεζικό συντρίφθηκε από την ορμητικότητα των σιδερόφρακτων Γερμανών ιππέων, ενώ το οι Ούγγροι ιπποτοξότες σκότωσαν τα άλογα των Γερμανών και Φράγκων ιπποτών  κάνοντας τους  έτσι να πολεμήσουν πεζοί. Μετά έριξε στη μάχη τους ξεκούραστους Τούρκους και Κουμανούς. Παράλληλα πίσω από τις γραμμές των Φράγκων έκανε πάλι την εμφάνιση του ο Ιωάννης της Θεσσαλίας με τους Βλάχους του. Στη αρχή οι Φράγκοι αναθάρρησαν μέχρι που αντί ο Ιωάννης της Θεσσαλίας να πέσει στους αυτοκρατορικούς, έπεσε στους Φράγκους. Το αποτέλεσμα ήταν το πεζικό και οι πεζοί πια ιππότες να αποδεκατιστούν. Οι μόνοι που κρατάγανε ήταν οι Γερμανοί ιππότες  του Σικελού βασιλιά οι οποίοι παραδόθηκαν σε Έλληνες αξιωματικούς και στρατιώτες (στρατιώτης την εποχή αυτή σήμαινε τον ιππέα). Όσο για τον  Βιλλαρδουίνο τον βρήκαν να κρύβετε σε κάτι θάμνους και παραδόθηκε στους αυτοκρατορικούς.

 

Μετά από αυτή τη μάχη ο Μυστράς δόθηκε στην αυτοκρατορία και μια νέα εποχή άρχισε.

Κι ἀφῶν εἶδεν κ᾿ ἐγνώρισεν ἐκεῖνος κ᾿ οἱ ἐδικοί του
ὅτι ποτὲ διὰ ὑπέρπυρα, οὔτε γὰρ διὰ λογάριν
οὐδὲν τὸν ἐλευτέρωναν νὰ ἐβγῇ κ᾿ τὴν φυλακήν του,
μὲ τὴν βουλὴν καὶ θέλημα τοῦ ἀφέντου τῆς Καρυταίνου
καὶ τῶν ἀλλῶν φλαμουραρίων, ἐσυμβιβάστην οὕτως·
νὰ δώσῃ γὰρ τοῦ βασιλέως διὰ τὴν ἐλευτερίαν τους,
τὸ κάστρον τῆς Μονοβασίας καὶ τῆς μεγάλης Μαΐνης,
τὸ τρίτον κι ὀμορφότερον τοῦ Μυζηθρᾶ τὸ κάστρον.

Χρονικόν του Μορέως, 317

Μετά την ήττα των Φράγκων στη μάχη της Πελαγονίας το 1259, το κάστρο του Μυστρά παραχωρήθηκε στο Βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο. Από το 1262 έγινε έδρα βυζαντινού στρατηγού του «σεβαστοκράτορος» και από τότε άρχισε η κυρίως ιστορική περίοδός του, που διήρκεσε δύο αιώνες. Οι κάτοικοι της γειτονικής Λακεδαίμονος έρχονται και εγκαθίστανται γύρω από το κάστρο, γι’ αυτό και η κατοικημένη περιοχή, που ονομάζεται χώρα οχυρώθηκε με τείχος. Συν τω χρόνω δημιουργήθηκε και νέα συνοικία, έξω από το τείχος, που ονομάσθηκε κάτω χώρα και προστατεύθηκε επίσης με τείχος.

 

Η ανάπλαση της πόλης ξεκίνησε και με το κτίσιμο της Μητρόπολης του Μυστρά. Ο ναός άρχισε να κτίζετε το 1262 και ολοκληρώθηκε το 1310. Η εκκλησία είναι αφιερωμενη στον  Άγιο Δημήτριο όπου ήταν η Μητρόπολη της πόλης. Είναι μια Βασιλική ξυλόστεγη, με ωραία γλυπτά στο τέμπλο και τοιχογραφίες. Στο προαύλιό της βρίσκεται το Μητροπολιτικό μέγαρο,  που σήμερα είναι σήμερα το Μουσείο του Μυστρά.

Εκεί ο περιηγητής μπορεί να δει όμορφες και ενδιαφέρων αγιογραφίες.

Σε μια από αυτή  εικονίζετε ένας Άγιος- Πολεμιστής που φέρει ένα ξίφος με έναν ιδιαίτερο τρόπο που δεν το συναντάς εύκολα στις εκκλησίες, αλλά το συναντάς στα εγχειρίδια οπλομαχίας του 15ου αιώνα. O Άγιος κρατάει το ξίφος του (το οποίο δείχνει να το ξεθηκαρώνει) με μια θέση φύλαξης για τεχνικές μισού σπαθιού (Half- swording)!

Η τεχνικές αυτές φαίνετε να υπήρχαν και να χρησιμοποιούνταν πολύ πριν γραφτούν τα εγχειρίδια οπλομαχίας. Το αξιοθαύμαστο είναι πως το αριστερό χέρι κρατάει τη θήκη με τον ίδιο τρόπο που αναγράφονται στα εγχειρίδια οπλομαχίας.

O Άγιος κρατάει το ξίφος του (το οποίο δείχνει να το ξεθηκαρώνει) με μια θέση φύλαξης για τεχνικές μισού σπαθιού (Half- swording
O Άγιος κρατάει το ξίφος του (το οποίο δείχνει να το ξεθηκαρώνει) με μια θέση φύλαξης για τεχνικές μισού σπαθιού (Half- swording

mystras 1

mystras 2

Το αξιοθαύμαστο είναι πως το αριστερό χέρι κρατάει τη θήκη με τον ίδιο τρόπο που αναγράφονται στα εγχειρίδια οπλομαχίας.
Το αξιοθαύμαστο είναι πως το αριστερό χέρι κρατάει τη θήκη με τον ίδιο τρόπο που αναγράφονται στα εγχειρίδια οπλομαχίας.

Jagiellonian_Ms.Germ.Quart.16_(Gladiatoria)_09v_-_Longsword_in_armor

Όπως είναι γνωστό οι αγιογράφοι, οι γλύπτες κτλ, έφτιαχναν (και φτιάχνουν) τα έργα τους αντιγράφοντας ότι έβλεπαν. Στη αγιογραφία ο άγιος δεν έχει τη πρόθεση να σκοτώσει αντίθετα να προστατέψει. Το όπλο του είναι μισό θηκαρωμένο αλλά είναι έτοιμος να προστατέψει το ποίμνιο με τη χάρη και την εντολή του Θεού. Η θέση που έχει είναι εμφανέστατη και ένας άνθρωπος που ασκείτε στην οπλομαχία αναγνωρίζει τι τεχνικές άμυνας και επίθεσης μπορεί να κάνει από αυτή.

Συνεπώς μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι τεχνικές που καταγράφονται στα εγχειρίδια ήταν γνωστές λίγο πολύ από τους πολεμιστές, πολύ πιο πριν γραφτούν από τους συγγραφείς τους για να μην εξαφανιστεί η τέχνη της οπλομαχίας από τα νέα όπλα που εφεύρε ο άνθρωπος.

Πηγές

Advertisements

One thought on “Θέση Φύλαξης ‘Μισού Σπαθιού’ σε αγιογραφία του 1310 μ.Χ. σε ναό του Μυστρά

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s